ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmadan kaçınma çağrılarına rağmen, İran'ın misilleme saldırıları Amerika'yı Ortadoğu'da uzun soluklu bir askeri angajmana sürüklüyor. Akademisyenler, önümüzdeki aylarda misilleme saldırılarının devam edeceğini, Hürmüz Boğazı'nın ise kısmen kapanarak güvenlik belirsizliğinin süreceğini öngörüyor. Bu durum, küresel enerji arzını tehdit ederken, bölgesel dengeleri de altüst ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
İran, son haftalarda ABD'nin İsrail'e verdiği desteğe ve yaptırımlara yanıt olarak Basra Körfezi'ndeki Amerikan çıkarlarına yönelik saldırıları artırdı. ABD yönetimi ise İran'ı caydırmak için bölgeye ek askeri güç konuşlandırıyor. Trump, seçim öncesi savaştan kaçınmak istese de, İran'ın stratejisi ABD'yi istemediği bir çatışma sarmalına çekiyor.
Uzmanlara göre, bu sarmalın kırılması kolay görünmüyor. Her iki taraf da geri adım atmaya yanaşmazken, ufak çaplı çatışmaların büyüme riski yüksek. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere kısmen kapatılması, küresel petrol fiyatlarını yukarı çekiyor ve ekonomik maliyeti artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'ın bu hamleleri, bölgesel güçler Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni de endişelendiriyor. Bu ülkeler, kendi enerji tesislerine yönelik tehditleri dikkate alarak ABD'den daha fazla koruma talebinde bulunuyor. Aynı zamanda, Çin ve Hindistan gibi enerji ithalatçıları, olası arz kesintilerine karşı alternatif kaynaklar arıyor.
Avrupa Birliği ise arabuluculuk çabalarını yoğunlaştırsa da, İran'ın nükleer programı ve balistik füze yetenekleri nedeniyle tansiyonun düşmesi kısa vadede mümkün görünmüyor. Uzun vadede, bu çatışma küresel enerji piyasalarında kalıcı bir fiyat artışına ve ticaret rotalarının değişmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran ve Körfez ülkelerinden karşılıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir kapatma, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve enflasyonist baskıyı yükseltebilir. Ayrıca, İran ve ABD arasındaki gerginlik Türkiye'nin bölgesel istikrarını tehdit ediyor; çünkü komşusu Irak'ta İran destekli gruplar ile ABD arasında yaşanacak çatışmalar, sınır güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Ankara, bu nedenle hem Washington hem de Tahran'la diyaloğu sürdürerek dengeli bir pozisyon almaya çalışıyor.
