İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Suudi Arabistanlı mevkidaşı Prens Faysal bin Ferhan ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, ABD ile yürütülen müzakerelerin son durumunu ve bölgesel gelişmeleri değerlendirdi. İran resmi haber ajansı IRNA'nın bildirdiğine göre, Araghchi, Suudi diplomata ABD ile müzakerelerde kaydedilen ilerlemeye ilişkin kapsamlı bir brifing verdi. Görüşmede ayrıca ikili ilişkiler, Yemen'deki durum ve diğer bölgesel konular da ele alındı.
Gelişmenin Arka Planı
Bu telefon görüşmesi, İran ile Suudi Arabistan arasında Çin arabuluculuğunda Mart 2023'te varılan normalleşme anlaşmasının ardından artan diplomatik temasların bir parçası olarak değerlendiriliyor. İki ülke arasındaki ilişkiler, 2016'da İran'daki Suudi diplomatik misyonlarına yönelik saldırıların ardından kopmuştu. Normalleşme süreci kapsamında karşılıklı büyükelçi atamaları yapılmış ve bir dizi üst düzey görüşme gerçekleştirilmişti.
ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakereler ise Umman'ın başkenti Maskat'ta devam ediyor. Taraflar, İran'ın nükleer programı ve Batı yaptırımlarının hafifletilmesi konularını ele alıyor. Suudi Arabistan, ABD ile İran arasındaki müzakerelerde kilit bir bölgesel aktör olarak öne çıkıyor. Riyad, nükleer anlaşmanın, İran'ın bölgesel faaliyetlerini de kapsayan daha geniş bir çerçevede ele alınması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel Boyut
Görüşmede özellikle Yemen'deki durum ve Gazze'deki ateşkes müzakereleri gibi bölgesel krizlere odaklanıldığı bildiriliyor. Suudi Arabistan, Yemen'deki iç savaşa yıllardır askeri olarak müdahil olurken, İran ise Husilere destek vermekle suçlanıyor. Normalleşme süreci, Yemen'de siyasi çözüm arayışlarını da olumlu etkileyebilir. İki ülke, bölgesel istikrarın sağlanması için işbirliği yapma konusunda mutabık kaldıklarını açıklamıştı.
Telefon görüşmesi, İran ile Suudi Arabistan arasında son dönemde artan diplomatik trafiğin bir yansıması. Taraflar, konsolosluk hizmetlerinin yeniden başlatılması ve ekonomik işbirliği alanlarında da somut adımlar atmayı planlıyor. Bölgesel uzmanlar, iki ülke arasındaki yakınlaşmanın, Orta Doğu'daki güç dengelerini önemli ölçüde değiştirebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-Suudi Arabistan yakınlaşması, Türkiye'nin bölgesel politikaları açısından da önem taşıyor. Ankara, iki ülkeyle de dengeli ilişkiler kurmaya çalışırken, bu normalleşme Türkiye'nin bölgedeki manevra alanını daraltabilir. Öte yandan, Riyad-Tahran hattındaki yumuşama, Yemen ve Suriye gibi krizlerin çözümüne katkı sağlayabilir; bu da Türkiye'nin özellikle Suriye politikasına olumlu yansıyabilir. Türkiye, bölgesel barış ve istikrar arayışında İran ve Suudi Arabistan ile işbirliği fırsatlarını değerlendirebilir.
