Körfez bölgesindeki gerilim 3 Haziran Çarşamba günü yeniden tırmanırken, İran'ın balistik füze saldırısı Kuveyt'in başkentindeki uluslararası havalimanını vurdu, ABD kuvvetleri ise Hürmüz Boğazı yakınlarında askeri operasyonlar düzenledi. Tüm bu gelişmeler yaşanırken, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik görüşmelerde kayda değer bir ilerleme sağlanamadı. Çatışmaların kilit petrol geçiş noktalarına yaklaşması, küresel piyasalarda petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı. Uzmanlar, bölgedeki bu yeni şiddet sarmalının sadece enerji güvenliğini değil, aynı zamanda tüm Ortadoğu'nun istikrarını tehdit ettiğini belirtiyor.
Gelişmenin arka planı ve son durum
Kuveyt resmi ajansı KUNA'ya göre, sabah saatlerinde başkent Kuveyt'teki uluslararası havalimanına isabet eden en az üç füze, pistlerde ciddi hasara yol açtı ve tüm uçuşlar geçici olarak durduruldu. Olayda ölen ya da yaralanan olmadığı bildirildi. İran Devrim Muhafızları, saldırının ABD'nin bölgedeki askeri varlığına yönelik bir misilleme olduğunu açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada ise, Hürmüz Boğazı'nın güney girişinde İran'a ait bir deniz mayını tarama gemisinin etkisiz hale getirildiği belirtildi. Operasyonun, serbest deniz geçişini güvence altına almak için yapıldığı ifade edildi. CENTCOM ayrıca, bölgedeki ABD savaş uçaklarının, İran destekli milislerin mevzilerine yönelik hava saldırıları düzenlediğini duyurdu.
Diplomatik cephede ise, Umman ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin kilitlendiği bildiriliyor. İran, nükleer programıyla ilgili yaptırımların kaldırılması konusunda somut adım beklerken, ABD yönetimi Tahran'ın bölgesel milis faaliyetlerine son vermesini şart koşuyor. Taraflar arasındaki görüş ayrılıkları dün akşam Cenevre'de yapılan son tur görüşmelerde de aşılamadı.
Petrol piyasaları ve bölgesel etkiler
Çatışmaların yeniden alevlenmesi, yatırımcıları tedirgin etti ve ham petrol fiyatları varil başına 85 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Brent petrolün varil fiyatı, son bir haftada yüzde 12'den fazla yükseldi. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir nokta. İran defalarca kez bu boğazı kapatma tehdidinde bulunmuş, bu da küresel enerji arzını tehdit etmişti.
Uzmanlara göre, çatışmaların bir diplomasi süreciyle yatıştırılamaması durumunda, bölgesel bir savaş riski artıyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak gibi komşu ülkeler, tansiyonun düşürülmesi için çağrılarda bulunuyor. BM Güvenlik Konseyi'nin acil bir toplantı yapması bekleniyor. Rusya ve Çin ise, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırmasına karşı çıkarak diyaloğa devam edilmesi çağrısı yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Körfez bölgesindeki bu yeni krizi yakından izliyor. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerjide büyük oranda dışa bağımlı olan Türkiye ekonomisi için doğrudan bir risk teşkil ediyor. Artan enerji maliyetleri, cari açık ve enflasyon üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Katar ile askeri işbirliği ve Kuveyt ile gelişen ticari bağları düşünüldüğünde, çatışmanın yayılması halinde Ankara'nın güvenlik çıkarları da etkilenebilir. Türkiye, krizde arabuluculuk rolü üstlenmek isteyebilir; ancak Tahran ve Washington arasındaki uçurum bu çabaları zorlaştırabilir.
