Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 36 ülkede yapılan geniş çaplı bir kamuoyu araştırması, İsrail'e yönelik olumsuz görüşlerin İran ile yaşanan silahlı çatışmaların ardından rekor seviyeye yükseldiğini ortaya koydu. Middle East Eye'ın haberine göre, araştırma kapsamında ankete katılanların ortalama yüzde 60'ı İsrail hakkında olumsuz görüş bildirirken, bu oran 2023'teki benzer araştırmaya kıyasla yüzde 15 puanlık bir artış anlamına geliyor. Özellikle Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerde bu oran yüzde 80'in üzerine çıkarken, Batı ülkelerinde de İsrail'e desteğin ciddi şekilde azaldığı görüldü.
İsrail algısında küresel kırılma
Anket, Ocak-Şubat 2025 tarihleri arasında Ipsos tarafından gerçekleştirildi ve 36 ülkeden 20 binin üzerinde katılımcıyla yüz yüze veya çevrimiçi görüşme yapıldı. Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, İsrail-İran çatışmasının başladığı Eylül 2024'ten bu yana İsrail aleyhtarı görüşlerin katlanarak artması oldu. Örneğin Endonezya, Malezya ve Pakistan gibi ülkelerde olumsuz görüş oranı yüzde 90'ı aşarken, Latin Amerika ülkeleri Brezilya, Meksika ve Arjantin'de de yüzde 70'in üzerinde seyrediyor. Avrupa Birliği ülkelerinde ise İsrail'e olumsuz bakanların oranı yüzde 50'ye yaklaşmış durumda. Almanya, Fransa ve İngiltere'de bu oran sırasıyla yüzde 48, yüzde 52 ve yüzde 55 olarak kaydedildi.
İsrail'in Gazze'deki operasyonları ve İran'a yönelik artan askeri müdahaleleri, uluslararası kamuoyunda büyük bir itibar kaybına yol açtı. Özellikle 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısı sonrası başlayan süreçte İsrail'in Gazze'de uyguladığı askeri taktikler, birçok ülkede savaş suçu iddialarını gündeme getirdi. Ankete göre, İsrail'in uluslararası hukuka saygısı konusunda şüphe duyanların oranı yüzde 70'e ulaştı. Ayrıca, katılımcıların yüzde 65'i İsrail'in bölgede kalıcı barışa katkı sağladığına inanmadığını belirtti.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Bu algı değişiminin en önemli sonuçlarından biri, İsrail'in uluslararası alanda giderek daha fazla yalnızlaşması. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda İsrail aleyhine artan oy oranları, diplomatik ilişkilerde yaşanan gerilimler ve ticari boykot çağrıları, anket sonuçlarıyla örtüşüyor. Özellikle İran ile yaşanan doğrudan askeri çatışma, birçok ülkenin İsrail'e yönelik politikasını yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi İbrahim Anlaşmaları'na taraf olan ülkelerde bile İsrail'e olumsuz bakışın arttığı gözlemleniyor.
ABD ise İsrail'in en sadık müttefiki olarak bu trendin dışında kalıyor. Ancak Amerikan kamuoyunda da kırılmalar yaşanıyor: ABD'de İsrail'i olumlu görenlerin oranı yüzde 51'de kalırken, genç nesil arasında bu oran yüzde 35'e kadar düşüyor. Anketin bir diğer önemli bulgusu, İsrail'e yönelik olumsuz görüşlerin sadece siyasi ideolojilerle değil, aynı zamanda medya tüketim alışkanlıklarıyla da yakından ilişkili olduğu. Sosyal medya kullanıcıları arasında İsrail aleyhtarı görüşlerin daha yaygın olduğu tespit edildi.
Uzmanlar, bu algı değişiminin önümüzdeki dönemde uluslararası kurumlarda İsrail'e yönelik yaptırım veya kınama kararlarını kolaylaştırabileceğini belirtiyor. Ayrıca, İsrail'in turizm ve teknoloji sektörlerinde de olumsuz etkilerin görülebileceği ifade ediliyor. İsrail hükümeti ise anket sonuçlarını 'kasıtlı bir kampanya' olarak nitelendirirken, araştırmayı yapan kurumun tarafsız olduğu vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ankete göre Türkiye'de İsrail'e olumsuz bakanların oranı yüzde 84 ile dikkat çekici bir seviyede. Bu, AK Parti hükümetinin uzun süredir benimsediği Filistin yanlısı söylem ve İsrail karşıtı politikaların kamuoyunda karşılık bulduğunu gösteriyor. Türkiye'nin bölgesel bir güç olarak İsrail-İran çatışmasında arabuluculuk veya dengeleyici rol üstlenme çabaları, iç kamuoyunda desteklenirken, uluslararası alanda Türkiye'nin pozisyonunu güçlendirebilir. Ancak ABD ile ilişkilerde İsrail faktörü nedeniyle yaşanabilecek gerilimler, ekonomi ve güvenlik alanında risk oluşturabilir. Bu nedenle Türkiye'nin hem Filistin davasına sahip çıkarken hem de Batı ittifakındaki yerini korumak için denge politikasını sürdürmesi kritik önem taşıyor.
