İran’a karşı yürütülen savaş, ABD ordusunun mühimmat ve füze savunma stoklarını hızla tüketerek askeri hazırlık üzerinde yeni baskılar oluşturuyor. Uzun süreli konuşlandırmalar, sürekli operasyonel talepler ve diğer cephelerden güç kaydırılması, Washington’un küresel askeri duruşunu zorluyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden (CSIS) Mark Cancian’ın değerlendirmelerine göre, savaşın yarattığı kaynak ihtiyacı, ABD’nin başta Hint-Pasifik ve Avrupa olmak üzere diğer bölgelerdeki caydırıcılık kapasitesini zayıflatma riski taşıyor.
Savaşın ABD Askeri Hazırlığına Etkileri
ABD ordusu, İran’a yönelik operasyonlarda önemli miktarda hassas güdümlü mühimmat, seyir füzesi ve hava savunma önleyici füzesi kullanıyor. Bu tüketim, savunma sanayisinin üretim hızını aşarak stoklarda kritik azalmaya yol açıyor. Özellikle Patriot ve THAAD gibi sistemlere ait önleyici füzelerin tedarikinde yaşanan sıkıntılar, ABD’nin olası bir Çin veya Rusya kaynaklı krizde elini zayıflatabilir. CSIS raporuna göre, savaşın ilk aylarında bile ABD Donanması’nın Akdeniz ve Orta Doğu’daki varlığı, planlananın çok üzerinde bir seyir füzesi harcaması yapmasına neden oldu.
Uzun süreli konuşlandırmalar, personel üzerinde de ciddi bir yük oluşturuyor. Hava kuvvetleri pilotları ve deniz piyadeleri, normal rotasyon sürelerinin ötesinde görev yapmak zorunda kalıyor. Bu durum, eğitim ve bakım faaliyetlerine ayrılan zamanı kısıtlıyor; uçak ve gemi bakım çevrimleri aksıyor. Özellikle uçak gemisi gruplarının sürekli denizde kalması, mürettebatın tükenmişlik yaşamasına ve bakım gecikmelerine yol açıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgede artan operasyonel temponun, diğer bölgelerdeki tatbikat ve eğitim faaliyetlerinin iptal edilmesine neden olduğunu kabul ediyor.
İran’a karşı savaş, aynı zamanda ABD’nin istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) varlıklarını da Orta Doğu’ya yönlendirmesine yol açtı. Bu kaydırma, özellikle Güney Çin Denizi ve Baltık bölgesindeki izleme faaliyetlerini azalttı. Pentagon yetkilileri, kaynakların tek bir cepheye odaklanmasının, küresel güvenlik ortamında beklenmedik krizlere yanıt verme esnekliğini düşürdüğü uyarısını yapıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD’nin İran’daki savaşa odaklanması, müttefikleri üzerinde de baskı yaratıyor. NATO üyeleri, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını azaltmasından endişe duyuyor. Özellikle Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığı sürerken, ABD’nin Avrupa’daki caydırıcılık kapasitesindeki olası bir zayıflama, Moskova’nın cesaretini artırabilir. Benzer şekilde, Orta Doğu’da İran’ın vekil güçleri üzerinden yürüttüğü faaliyetler, ABD’nin bölgede daha fazla kaynak tutmasını gerektiriyor; bu da Asya-Pasifik’te Çin’e karşı izlenen stratejinin sekteye uğramasına neden oluyor.
Küresel savunma piyasaları da bu durumdan etkileniyor. ABD’nin mühimmat stoklarını yenilemek için savunma sanayisine verdiği siparişler, tedarik zincirlerinde gecikmelere yol açıyor. Avrupa ve Asya’daki müttefikler, benzer sistemler için siparişlerini öne çekmeye çalışırken, fiyatlar yükseliyor. Uzmanlar, savaşın uzaması halinde ABD’nin hem kendi ihtiyaçlarını hem de müttefiklerinin taleplerini karşılamakta zorlanacağını belirtiyor.
Diğer yandan, İran savaşı, ABD’nin askeri stratejisinde bir dönüm noktası olabilir. Uzun yıllar boyunca “aynı anda iki büyük savaş” doktrini üzerine kurulu olan ABD savunma planlaması, artık “bir büyük savaş artı birkaç küçük çatışma” senaryosuna kayıyor. Bu değişim, askeri kaynakların daha dikkatli kullanılmasını gerektiriyor. CSIS’in analizine göre, İran savaşı, ABD’nin savunma bütçesinde önceliklerin yeniden değerlendirilmesine yol açabilir; özellikle füze savunma ve mühimmat üretim kapasitesine daha fazla kaynak ayrılabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’nin İran’a yönelik savaşı, Türkiye’nin güvenlik ve dış politika dengelerini doğrudan etkiliyor. Öncelikle, savaşın uzaması ve ABD’nin bölgede daha fazla askeri varlık bulundurması, Türkiye’nin Güney sınırındaki istikrarsızlığı artırabilir. İran ile komşu olan Türkiye, olası bir mülteci akını veya PKK/YPG gibi terör örgütlerinin İran topraklarındaki hareketliliğinden endişe duyuyor. Ayrıca, ABD’nin füze savunma sistemlerine olan talebinin artması, Türkiye’nin de dahil olduğu NATO füze savunma mimarisinde kaynak sıkıntısı yaratabilir. Ekonomik açıdan, savaşın enerji fiyatlarını yükseltmesi, Türkiye’nin enerji ithalat faturasını artırarak cari açığı olumsuz etkileyebilir. Türkiye, bir yandan ABD ile müttefiklik ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan İran ile diplomatik kanalları açık tutarak bölgesel istikrarı korumaya çalışıyor. Bu denge, savaşın seyrine göre daha da hassaslaşabilir.
