İran, uzun süredir devam eden 'ne savaş ne barış' döneminin ortasında stratejik bir belirsizlik yaşıyor. Uzman gazeteci Jasim Al-Azzawi'nin İranlı analist Ali Akbar Dareini ile gerçekleştirdiği podcast yayınında, Tahran'ın mevcut jeopolitik konumu, nükleer müzakerelerin akıbeti ve bölgesel güç dengelerindeki değişim masaya yatırıldı. Aynı programda Dr. Rory Miller ile yapılan ikinci bölümde ise İran, Küba ve enerji arasındaki bağlantılar ele alındı; bu üç aktörün küresel sisteme meydan okuma biçimleri ve enerji politikalarının bu ülkelerin dış politikalarındaki rolü tartışıldı.
İran'ın Stratejik Belirsizliği ve Nükleer Müzakereler
Ali Akbar Dareini, İran'da mevcut durumu 'ne savaş ne barış' olarak tanımlarken, bu belirsizliğin temelinde ABD ile yeniden başlatılan nükleer müzakerelerdeki tıkanıklık ve bölgesel gerilimler yatıyor. 2015 nükleer anlaşmasından ABD'nin çekilmesi ve ardından uygulanan ağır yaptırımlar, İran ekonomisini ciddi şekilde etkilemişti. Son dönemde dolaylı müzakereler yeniden başlasa da, her iki tarafın da pozisyonlarındaki katılık ilerlemeyi engelliyor. Dareini, Tahran yönetiminin iç siyasi hesaplarla dış baskılar arasında bir denge kurmaya çalıştığını, ancak mevcut gidişatın sürdürülemez olduğunu vurguladı.
Öte yandan İran'ın bölgesel vekil güçleri aracılığıyla etkisini artırma çabası, özellikle Yemen, Suriye ve Lübnan'da devam eden çatışmalarla birleşince, ülkenin hem iç kaynaklarını tüketiyor hem de uluslararası toplumla ilişkilerini daha da karmaşık hale getiriyor. Dareini, İran'ın bu dönemde askeri kapasitesini geliştirmeye devam ettiğini, ancak doğrudan bir çatışmadan kaçındığını belirtti. Bu stratejinin kısa vadede işe yarasa da uzun vadede ülkeyi daha büyük bir krize sürükleyebileceği uyarısında bulundu.
İran, Küba ve Enerji Ekseninde Küresel Meydan Okuma
Podcastin ikinci bölümünde Dr. Rory Miller, İran ve Küba'nın küresel enerji politikalarındaki benzerliklerini ve farklılıklarını analiz etti. Her iki ülke de ABD yaptırımları altında benzer zorluklarla karşı karşıya kalırken, enerji kaynaklarını dış politikalarının merkezine yerleştiriyor. İran, zengin petrol ve doğal gaz rezervlerini Çin ve Rusya gibi alternatif pazarlara yönelterek yaptırımlardan kaçınmaya çalışıyor. Küba ise enerji bağımsızlığı için yenilenebilir kaynaklara yatırım yaparken, Venezuela ile olan stratejik ortaklığı sayesinde petrol tedarikini sürdürüyor.
Miller, bu iki ülkenin enerji stratejilerinin, Batı ittifakına meydan okuma potansiyeli taşıdığını belirtti. Özellikle İran'ın enerji ihracatını artırma çabaları, küresel petrol piyasalarında fiyat istikrarını etkileyebilir. Ayrıca, İran ve Küba arasındaki ideolojik yakınlaşma, Latin Amerika'da yeni bir ittifak arayışının işareti olarak yorumlanıyor. Bu durum, ABD'nin arka bahçesinde yeniden bir meydan okuma ile karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'da 'ne savaş ne barış' dönemi, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Türkiye, İran ile enerji ticareti ve bölgesel güvenlik konularında işbirliği yaparken, aynı zamanda İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerinden kaynaklanan belirsizlikleri yönetmek zorunda. Özellikle kuzey Irak ve Suriye'de İran destekli güçlerin varlığı, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarıyla doğrudan ilgili. Ayrıca, İran'a yönelik yaptırımlar, Türkiye'nin enerji ithalatını ve ikili ticaretini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle Ankara, Tahran ile yapıcı diyaloğu sürdürürken, uluslararası toplumun baskılarına karşı dengeli bir duruş sergilemeye çalışıyor. Küba ve enerji bağlantısı ise Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmaların Türkiye'nin enerji güvenliği açısından izlenmesi gerektiğini gösteriyor.
