İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile yürütülen ve Orta Doğu'daki savaşı sona erdirmeyi hedefleyen müzakerelerde başrol oynayan isim olarak, Çarşamba günü Irak'ın başkenti Bağdat'a geldi. Kalibaf'ın, 'üst düzey bir parlamento heyetine liderlik ederek bölgesel gelişmeleri ele alacağı' ve 'stratejik iş birliğinin güçlendirilmesi' konularında görüşmeler yapacağı belirtiliyor. Bu ziyaret, İran ile Irak arasındaki yakın ilişkilerin yanı sıra, bölgedeki son gelişmelerin arka planında gerçekleşiyor.
Ziyaretin Arka Planı
Kalibaf'ın Bağdat ziyareti, iki ülke arasındaki parlamentolar arası diyaloğun önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. İranlı yetkililer, ziyaretin ana gündem maddesinin Irak'taki son siyasi gelişmeler ve bölgesel istikrar olduğunu vurguluyor. Özellikle, Irak'ın uzun süredir devam eden hükümet kurma sürecinin ardından yeni kabinenin oluşturulması, iki ülke arasındaki ekonomik ve güvenlik iş birliğinin artırılması açısından kritik bir dönemeç olarak görülüyor.
İran ile Irak arasındaki ticaret hacmi, yaptırımlara rağmen son yıllarda istikrarlı bir artış göstermiş durumda. Özellikle enerji alanında Irak, İran'dan doğalgaz ve elektrik ithalatına bağımlılığını sürdürüyor. Bu ziyaret sırasında iki ülke arasındaki enerji anlaşmalarının yanı sıra, sınır güvenliği ve terörle mücadele konularının da ele alınması bekleniyor. Kalibaf'ın ayrıca Irak Cumhurbaşkanı Abdüllatif Reşid ve Başbakan Muhammed Şiya el-Sudani ile bir araya gelmesi öngörülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu üst düzey ziyaret, Orta Doğu'da artan gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşiyor. İran'ın nükleer programı konusunda Batı ile yapılan müzakerelerin yanı sıra, Yemen'deki Husiler ve Lübnan'daki Hizbullah üzerinden yürütülen vekâlet savaşları, bölgesel dengeleri etkilemeye devam ediyor. Irak'ın bu denklemdeki rolü, hem İran hem de ABD için kritik önem taşıyor.
Irak, uzun süre ABD ile İran arasındaki gerilimin sahnesi olmuş; özellikle 2020'de ABD'nin Bağdat'ta İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından iki ülke arasındaki çekişme daha da belirgin hale gelmiştir. Kalibaf'ın ziyareti, İran'ın Irak üzerindeki nüfuzunu pekiştirme ve bölgesel pozisyonunu güçlendirme çabalarının bir parçası olarak yorumlanabilir. Aynı zamanda, İran'ın ABD ile yürüttüğü dolaylı müzakerelerde Irak'ın arabulucu rolü de dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran Meclis Başkanı'nın Irak ziyareti, Türkiye'nin komşuluk ilişkileri ve bölgesel politikaları açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişmedir. Irak'ın kuzeyinde PKK varlığı ve Türkiye'nin sınır ötesi operasyonları, Ankara ile Bağdat arasında zaman zaman gerilim yaratmaktadır. İran'ın Irak'taki nüfuzunun artması, Türkiye'nin Irak politikasını doğrudan etkileyebilir. Ayrıca, İran'ın ABD ile yürüttüğü müzakerelerin sonuçları, bölgesel güvenlik dengelerini değiştirebilir; bu durum Türkiye'nin Orta Doğu'daki çıkarlarını da etkileyecektir. Ankara, bu süreçte Irak'ın toprak bütünlüğünün korunması ve istikrarın sağlanması yönündeki tutumunu sürdürürken, Tahran ile Moskova arasındaki yakınlaşmanın da bölgede yeni dinamikler yaratabileceğini göz önünde bulundurmalıdır.
