İran'ın devrik dini lideri Ali Hamaney'in naaşı, bu sabah erken saatlerde ülkenin güneyindeki dini merkez Kum kentine ulaştı. Cenaze alayı, başkent Tahran'dan başlayan uzun bir yolculuğun ardından Kum'a vardı. Yetkililer, törenlerin birkaç gün süreceğini ve ardından naaşın Irak'ın kutsal kentleri Necef ve Kerbela'ya nakledileceğini duyurdu. Kum kentindeki Hazreti Masume Türbesi önünde düzenlenen ilk törene on binlerce yaslı katıldı.
Gelişmenin Arka Planı
Astım ve böbrek rahatsızlıkları nedeniyle uzun süredir tedavi gören 85 yaşındaki Hamaney, geçtiğimiz hafta sonu Tahran'da hayatını kaybetmişti. İran yönetimi, cenaze törenlerinin İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ruhullah Humeyni'nin 1989'daki cenazesine benzer şekilde geniş katılımlı olmasını planlıyor. Kum, İran Şiiliği'nin en önemli eğitim merkezlerinden biri olarak biliniyor. Hamaney'in burada eğitim görmüş olması, cenaze töreninin bu kentte başlatılmasının sembolik önemini artırıyor.
Törenlerde güvenlik önlemleri üst seviyede. İran Devrim Muhafızları ve polis ekipleri geniş güvenlik koridoru oluşturdu. Yetkililer, olası izdiham ve saldırı girişimlerine karşı hazırlıklı olduklarını belirtti. Cenaze alayı boyunca tekbir ve ağıtlar yükselirken, bazı katılımcıların döviz ve enerji krizine dair protesto sloganları attığı görüldü.
Bölgesel Boyut: Irak'a Nakil Süreci
Cenaze törenlerinin en dikkat çekici aşaması ise Irak'a yapılacak nakil olacak. Kum'daki törenlerin ardından naaş, özel bir uçakla Irak'ın Necef kentine götürülecek. Burada İmam Ali Türbesi'nde düzenlenecek törenin ardından Kerbela'ya geçilecek. Bu ziyaretin, İran ile Irak arasındaki dini bağları yeniden vurgulaması bekleniyor. Hamaney, Irak'taki Şii merkezlerle güçlü ilişkileriyle tanınıyordu. Uzmanlar, bu cenaze törenlerinin İran-Irak ilişkilerinin geleceği açısından bir gösterge olacağını belirtiyor.
Törenler sırasında Irak hava sahasının kısmen kapatıldığı ve sınır kapılarında sıkı denetim uygulandığı bildirildi. Bağdat yönetimi, törenler için ek güvenlik önlemleri aldı. Hamaney'in Irak ziyareti, İran'ın bölgedeki nüfuzunu hatırlatırken, aynı zamanda iki ülke arasındaki dini ve siyasi bağların derinliğini de ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hamaney'in ölümü, İran'da iç siyasi dengeleri değiştirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Türkiye, uzun yıllardır İran ile rekabet ve iş birliği arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Lider değişimi, İran'ın nükleer müzakerelerdeki tutumunu ve bölgesel politikalarını etkileyebilir. Özellikle Suriye, Irak ve Yemen dosyalarında İran'ın yeni liderliğinin atacağı adımlar, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika çıkarları açısından kritik. Türkiye, İran'daki bu geçiş sürecinde istikrarın korunmasını ve bölgesel dengelerin bozulmamasını umuyor. Cenaze törenlerine Türkiye'den üst düzey bir katılım olup olmayacağı henüz netlik kazanmadı.
