İran, iki aylık ateşkesin ardından dün gece İsrail'e yönelik ilk füze saldırısını gerçekleştirdi. Pazar akşamı saatlerinde başlayan saldırıda, Tahran yönetimi tarafından fırlatılan çok sayıda balistik füzenin İsrail hava sahasına girdiği bildirildi. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), saldırıya karşı Demir Kubbe hava savunma sisteminin devreye girdiğini ve füzelerin büyük bölümünün imha edildiğini açıkladı. Olayda can kaybı yaşanmadığı belirtilirken, bazı bölgelerde sivil yerleşim yerlerine parçalar düştüğü ve maddi hasar oluştuğu kaydedildi. Saldırı, İran'ın geçtiğimiz iki ay boyunca uyguladığı gayriresmî ateşkesin sona erdiğine işaret ediyor. Bu gelişme, ABD ve Katar'ın arabuluculuğunda süren ve amacı Gazze Şeridi'ndeki savaşı sona erdirmek olan barış müzakerelerini de olumsuz etkileme potansiyeli taşıyor.
Gelişmenin arka planı
İran ve İsrail arasındaki düşmanca ilişkiler, geçtiğimiz yıl İran'ın İsrail'e yönelik ilk doğrudan saldırısıyla yeni bir boyut kazanmıştı. Bu saldırı, İsrail'in Şam'daki İran konsolosluğuna düzenlediği hava saldırısına misilleme olarak gerçekleştirilmişti. Ardından iki ülke arasında karşılıklı saldırılar yaşanmış, ancak yaklaşık iki ay önce taraflar arasında dolaylı yollardan varılan bir anlaşmayla çatışmalar durmuştu. Bu anlaşma kapsamında İran, İsrail topraklarına yönelik doğrudan saldırılarına son verirken, buna karşılık İsrail de İran topraklarına yönelik saldırılarından kaçınmıştı. Ancak dün geceki saldırı, bu kırılgan dengenin bozulduğunu gösteriyor.
İran yönetiminden henüz resmî bir açıklama gelmezken, İran devlet medyasına yakın kaynaklar, saldırının İsrail'in son dönemde İran destekli gruplara yönelik artan saldırılarına misilleme olarak düzenlendiğini iddia ediyor. Özellikle Suriye'de İran Devrim Muhafızları'na bağlı unsurlara yönelik son haftalarda düzenlenen saldırıların, ateşkesin bozulmasına neden olduğu belirtiliyor. İsrail ise saldırıya ilişkin henüz resmî bir yanıt vermedi, ancak güvenlik kabinesinin acil olarak toplandığı bildirildi.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu son füze saldırısı, sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda tüm Ortadoğu'daki güç dengelerini de etkiliyor. Gazze Şeridi'nde devam eden İsrail-Hamas savaşı, İran'ın saldırısıyla daha karmaşık bir hal alabilir. ABD Başkanı Joe Biden yönetimi, arabuluculuk çabalarının bu saldırıyla sekteye uğramasından endişe duyuyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, İran'ın saldırısının kınandığı ve İsrail'in meşru müdafaa hakkının desteklendiği ifade edildi. Bölge ülkeleri ise tırmanan gerilimin kendilerini de etkileyebileceği endişesiyle temkinli açıklamalar yapmakla yetiniyor.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, yaptığı yazılı açıklamada taraflara itidal çağrısında bulundu ve ateşkese dönülmesi gerektiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler (BM) ise tarafları uluslararası hukuka uymaya davet etti. Bu olay, aynı zamanda İran'ın nükleer müzakerelerine de gölge düşürebilir. Uzmanlar, İran'ın bu adımının Batı ile ilişkilerini daha da germesi ve yeni yaptırımları beraberinde getirmesi olasılığına dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ve İsrail arasındaki gerilimin artması, Türkiye için çok boyutlu sonuçlar doğurabilir. Türkiye, hem İran ile sınır komşusudur hem de İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atmıştır. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını sınayabilir. Ayrıca, Gazze savaşının daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşme riski, Türkiye'nin enerji güvenliği ve sınır güvenliği açısından doğrudan tehdit oluşturuyor. Türkiye, arabuluculuk rollerini tekrar devreye sokmak isteyebilir. Öte yandan, İran'ın füze saldırısı, Türkiye'nin hava savunma ihtiyacını bir kez daha gündeme getiriyor. Tüm bu karmaşık tablo, Türk dış politikası açısından dikkatle yönetilmesi gereken hassas bir süreci işaret ediyor.
