İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), İsrail'in sivil hedeflere ve petrol endüstrisine yönelik saldırılar düzenleyerek 'tehlikeli bir oyun' başlattığını açıkladı. IRGC'nin resmi açıklaması, İran devlet televizyonu IRIB tarafından yayınlandı. Açıklamada, İran'ın benzer hedeflere füze saldırısı düzenlediği belirtilirken, tırmanan gerilimin sorumlusunun İsrail olduğu vurgulandı. Bu gelişme, Orta Doğu'da yeni bir çatışma dalgasının habercisi olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin arka planı
IRGC'nin açıklaması, İsrail'in İran destekli gruplara ve İran'ın nükleer programına yönelik son dönemde yoğunlaştırdığı hava saldırılarının ardından geldi. İsrail, son haftalarda Suriye'deki İran mevzilerine ve Lübnan Hizbullahı'na ait sivil altyapıya yönelik operasyonlar düzenlemişti. İran ise, İsrail'in bu saldırılarında sivil kayıplara yol açtığını ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini iddia ediyor.
IRGC'nin açıklamasında, İran'ın sivil hedeflere yönelik İsrail saldırılarına karşı 'misilleme hakkını saklı tuttuğu' ifade edildi. Açıklamada ayrıca, İran'ın füze saldırılarının benzer hedeflere yönelik olduğu ve bu saldırıların caydırıcılık amacı taşıdığı belirtildi. İranlı yetkililerin daha önce yaptığı açıklamalardaysa, İsrail'in saldırılarının 'savaş suçu' teşkil ettiği ve İran'ın buna tepkisiz kalmayacağı vurgulanmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu açıklaması, bölgede zaten kırılgan olan dengeleri daha da bozma potansiyeli taşıyor. ABD'nin İsrail'e verdiği askeri destek, İran'ın Rusya ve Çin ile olan yakınlaşması, taraflar arasındaki vekalet savaşlarını tırmandırıyor. Özellikle İran'ın petrol tesisleri ve sivil altyapıyı hedef aldığı iddiası, küresel enerji piyasalarında tedirginliğe yol açtı. Petrol fiyatları haberin ardından %3'ün üzerinde yükseldi.
Uluslararası toplum, taraflara itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil toplantı talepleri gündemde. Avrupa Birliği ve Arap Birliği, sivil kayıpların önlenmesi ve diplomasi kanallarının açık tutulması konusunda ortak bir bildiri yayınladı. Ancak İran ve İsrail arasındaki doğrudan çatışma riski, bölgede yeni bir savaşın fitilini ateşleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve İsrail arasındaki gerginliğin tırmanmasından doğrudan etkilenebilecek bir coğrafyada yer alıyor. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını yükseltebilir ve cari açığı olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bölgedeki çatışmaların Türkiye'nin güney sınırına sıçraması, yeni güvenlik riskleri oluşturabilir. Türkiye, hem İran hem de İsrail ile diplomatik ilişkilerini dengelemeye çalışırken, arabulucu rolü üstlenme arayışını sürdürebilir. Dolayısıyla bu gelişme, Ankara'nın bölgesel politikalarını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.
