Tahran'da son bir haftadır yürütülen ulusal güvenlik tartışmalarında ortak bir kanaat oluştu: İsrail, Ekim ayında yapılacak seçimler öncesinde İran'a karşı savaşı yeniden başlatacak. Bu görüş, İran'ın üst düzey askeri ve istihbarat yetkilileri arasında giderek daha fazla kabul görüyor. İran yönetimi, Tel Aviv yönetiminin iç siyasi hesaplarının bir parçası olarak Tahran'a yönelik askeri bir maceraya girişebileceği uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin arka planı: İsrail'de erken seçim ve siyasi kriz
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, koalisyon hükümetindeki anlaşmazlıklar nedeniyle Ekim 2023'te erken seçim yapılmasını gündeme getirmişti. İranlı analistlere göre Netanyahu, dikkatleri iç siyasi krizden uzaklaştırmak ve seçim propagandasını güçlendirmek amacıyla İran'a karşı sınırlı bir askeri harekât başlatabilir. İran istihbaratı, son haftalarda İsrail'in hava kuvvetlerinde olağanüstü bir hazırlık seviyesi tespit ettiğini açıkladı. Ayrıca, İsrail'in nükleer tesislere veya askeri üslere yönelik bir saldırı planlayabileceği endişesi var.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Nasır Kenani, yaptığı açıklamada, "İsrail'in bölgede yeni bir maceraya atılması, tüm bölgeyi ateşe atabilir. Biz her türlü saldırıya cevap verme hakkını saklı tutuyoruz" dedi. İranlı diplomatlar, Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumu uyararak, İsrail'in olası bir saldırısının vahim sonuçlar doğuracağını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Körfez ülkeleri ve ABD'nin rolü
Olası bir İran-İsrail çatışması, tüm Ortadoğu'yu etkisi altına alabilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, son dönemde İran'la ilişkilerini normalleştirme çabası içinde. Ancak İran-İsrail gerilimi, bu süreci olumsuz etkileyebilir. Öte yandan ABD, İsrail'in güvenliğine verdiği taahhütleri yinelerken, İran'la nükleer müzakereleri de sürdürmek istiyor. Washington yönetimi, tarafları itidal çağırmakla birlikte, İsrail'in fiili bir saldırısı durumunda nasıl bir pozisyon alacağı belirsizliğini koruyor.
Rusya ve Çin ise bölgede gerilimin artmasından endişe duyuyor. Moskova, Tahran'la yakın askeri iş birliği yürütürken, Pekin enerji arz güvenliği açısından istikrarın korunmasından yana. BM Güvenlik Konseyi'nde yapılan son toplantıda, birçok ülke taraflara sağduyu çağrısı yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ankara, bölgesel istikrarın bozulmasından en çok etkilenecek ülkelerden biri olarak, İran-İsrail gerilimini yakından izliyor. Olası bir çatışma, Türkiye'nin güneydoğu sınırında yeni bir güvenlik krizi yaratabilir. Ayrıca, İran üzerinden Türkiye'ye ulaşan enerji hatlarının kesintiye uğraması, enerji arz güvenliğini tehdit edebilir. Türkiye, iki ülke arasında arabuluculuk yapma kapasitesine sahip nadir aktörlerden biri olarak, diplomasi kanallarını açık tutuyor. Dışişleri Bakanlığı, taraflara itidal çağrısı yaparken, bölgede barışın korunması için uluslararası çabalara katkı vermeye hazır olduğunu bildiriyor.
