İran, İsrail’in Beyrut’a düzenlediği ve Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın hedef alındığı saldırının ardından, daha önce eşi benzeri görülmemiş bir adım atarak İsrail topraklarına füze ve insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirdi. Bu, İran’ın kendi toprakları dışında bir ülkeye (Lübnan) saldıran İsrail’e karşı ilk kez doğrudan askeri güç kullanması anlamına geliyor. Saldırı, Tahran yönetiminin Lübnan’daki müttefiklerini korumak için sert güç kullanma kapasitesini ve iradesini gösteriyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail’in 27 Eylül 2024’te Beyrut’un güney banliyölerine düzenlediği hava saldırısı, Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ı öldürmeyi hedeflemişti. Saldırıda Nasrallah’ın yanı sıra üst düzey Hizbullah komutanları da hayatını kaybetti. İran, bu saldırıyı kendi ulusal güvenliğine doğrudan bir tehdit olarak değerlendirdi ve İsrail’e karşı misilleme yapma kararı aldı. İran Devrim Muhafızları Ordusu, 1 Ekim 2024 gecesi İsrail’in kuzeyindeki askeri hedeflere yönelik bir dizi füze ve drone saldırısı başlattı. İsrail ordusu, saldırıların büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini açıklasa da, İran’ın bu hamlesi bölgesel dengeleri kökten değiştirecek nitelikte.
İran’ın bu saldırısı, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkenin ilk kez doğrudan İsrail topraklarına saldırması olarak tarihe geçti. Daha önce İran, İsrail’e yönelik saldırılarını genellikle vekil güçler aracılığıyla yürütüyordu. Ancak bu kez, Tahran yönetimi doğrudan müdahale etme kararı alarak caydırıcılık stratejisinde yeni bir sayfa açtı. Analistler, bu saldırının İran’ın bölgesel güç projeksiyonunda bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran’ın İsrail’e saldırısı, Ortadoğu’da yeni bir çatışma hattının oluşmasına neden oldu. ABD, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, tarafları itidal çağrısında bulunurken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, “İran’a karşı orantılı bir yanıt vereceklerini” açıkladı. Bu gelişme, bölgede daha geniş çaplı bir savaşın tetiklenmesi riskini artırıyor. Özellikle Hizbullah’ın güney Lübnan’dan İsrail’e yönelik roket saldırıları, İran-İsrail çatışmasının ikinci bir cephede alevlenmesine yol açabilir.
Küresel piyasalarda ise petrol fiyatları yükselirken, yatırımcılar bölgedeki istikrarsızlığın enerji arz güvenliğini tehdit edebileceğinden endişe duyuyor. Rusya ve Çin, taraflara sükunet çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri endişeyle gelişmeleri izliyor. İran’ın bu hamlesi, aynı zamanda ABD’nin bölgedeki askeri varlığını yeniden değerlendirmesine neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile İsrail arasındaki bu gerilimi yakından takip ediyor. Ankara, bölgesel istikrarın korunmasından yana ve tarafları diplomatik çözüme davet ediyor. İran-İsrail çatışmasının tırmanması, Türkiye’nin güney sınırlarındaki güvenlik riskini artırabilir ve enerji maliyetlerini yükselterek ekonomiyi olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye’nin Suriye ve Irak’ta İran ile koordinasyon gerektiren askeri operasyonları, bu gerilimden etkilenebilir. Türkiye, hem İran hem de İsrail ile ilişkilerini dengelemeye çalışırken, bölgede yeni bir çatışma hattını önlemeyi hedefliyor.
