İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Tuğgeneral İsmail Kaani, İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'a yönelik tehditleri karşısında İran'ın füze sistemlerini hazır durumda tuttuğunu açıkladı. Kaani'nin bu açıklaması, Orta Doğu'da tansiyonun yeniden yükseldiği bir dönemde geldi. İranlı komutan, yaptığı konuşmada, "Düşmanlarımızın her türlü saldırganlığına karşı caydırıcı gücümüzü koruyoruz. Füzelerimiz, gerektiğinde kullanılmak üzere hazır beklemektedir" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, bölgedeki askeri dengeleri yeniden gündeme taşırken, uluslararası toplumun da dikkatini çekti. Özellikle İsrail'in son dönemde Lübnan sınırında artan askeri faaliyetleri ve Hizbullah'a yönelik tehditleri, Tahran yönetimini harekete geçirdi.
Gelişmenin arka planı
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçtiğimiz haftalarda yaptığı bir konuşmada, Lübnan'daki Hizbullah varlığına karşı "Beyrut'u haritadan silecek" güce sahip olduklarını söylemişti. Bu sözler, bölgede büyük yankı uyandırdı ve İran ile Hizbullah arasındaki ittifakı daha da pekiştirdi. İran, uzun yıllardır Hizbullah'a askeri ve mali destek sağlıyor. Tahran yönetimi, İsrail'in Lübnan'a yönelik herhangi bir saldırısının, İran'ın ulusal güvenliğine doğrudan bir tehdit olarak değerlendirileceğini defalarca vurguladı.
Tuğgeneral Kaani'nin açıklaması, aynı zamanda İran'ın füze programının ne denli gelişmiş olduğuna dair bir mesaj niteliği taşıyor. İran, son yıllarda balistik füze teknolojisinde önemli ilerlemeler kaydetti. Ülkenin sahip olduğu füze envanteri, 2.000 kilometreye kadar menzile ulaşabilen füzeleri içeriyor. Bu durum, İsrail'in yanı sıra bölgedeki diğer ülkeler için de bir tehdit oluşturuyor. İranlı komutan, konuşmasında ayrıca, ülkesinin savunma sanayiindeki yerli üretim kabiliyetlerine vurgu yaparak, dışa bağımlılığı azalttıklarını belirtti.
Bölgesel ve küresel boyut
İran ile İsrail arasındaki bu gerilim, sadece iki ülke arasında kalmıyor; bölgesel ve küresel güç dengelerini de etkiliyor. ABD, İsrail'in en büyük müttefiki olarak Tahran'a yönelik yaptırımlarını sürdürürken, Rusya ve Çin gibi ülkeler İran'la daha yakın ilişkiler geliştiriyor. Özellikle Suriye iç savaşı sırasında İran'ın sahada kazandığı nüfuz, İsrail'i endişelendiriyor. Tel Aviv yönetimi, Suriye topraklarında konuşlanmış İran güçlerine defalarca hava saldırıları düzenledi. Bu saldırılar, İran'ın misilleme tehditlerini beraberinde getirdi.
Diğer yandan, Lübnan Hizbullah'ı da İran'ın stratejik ortağı olarak öne çıkıyor. Hizbullah'ın elindeki roket ve füze sistemlerinin İran yapımı olduğu biliniyor. İsrail, Hizbullah'ın bu silahlarını yok etmek için zaman zaman Lübnan topraklarına saldırılar düzenliyor. Ancak bu saldırılar, genellikle sivil kayıplara yol açıyor ve uluslararası kamuoyunda tepki çekiyor.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, tarafları itidal çağrısında bulunuyor. Ancak İran ve İsrail arasında doğrudan bir diyalog mekanizması bulunmuyor. İki ülke arasındaki düşmanlık, ideolojik ve stratejik temellere dayanıyor. İran, İsrail'in varlığını tanımazken, İsrail de İran'ı bölgedeki en büyük tehdit olarak görüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail gerginliği, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir konu. Türkiye, bölgede istikrarın korunmasından yana bir politika izliyor. Ancak iki ülke arasında yaşanabilecek bir sıcak çatışma, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle Suriye ve Irak'ta İran destekli grupların varlığı, Ankara için bir endişe kaynağı. Ayrıca Türkiye, İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atarken, İran ile de enerji ve ticaret alanında iş birliğini sürdürüyor. Bu hassas denge, Türk dış politikasının manevra alanını daraltıyor. Bölgedeki tansiyonun artması halinde, Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlenmesi muhtemel görünüyor.
