Irak, uzun yıllardır İran'ın en yakın müttefiklerinden biri olarak görülse de son dönemde Bağdat yönetimi Tahran'dan bağımsız bir dış politika izlemeye başladı. ABD ile güvenlik işbirliğini artırması, Suudi Arabistan ile diplomatik ilişkileri normalleştirme çabaları ve enerji alanında kendi kaynaklarına yönelmesi, İran'ın Irak üzerindeki etkisinin azaldığını gösteriyor. Bu gelişmeler, bölgesel dengeleri yeniden şekillendirecek potansiyele sahip.
Irak'ın Bağımsız Dış Politika Arayışı
2003 sonrası Irak'ta Şii grupların iktidara gelmesiyle birlikte İran, ülke üzerinde önemli bir nüfuz elde etti. Özellikle Haşdi Şabi gibi milis güçler üzerinden Irak'ın iç işlerine müdahale eden Tahran, Bağdat'ın karar alma mekanizmalarını da etkiliyordu. Ancak son yıllarda Irak hükümeti, İran'ın baskılarına rağmen kendi ulusal çıkarlarını önceleyen adımlar atmaya başladı.
Başbakan Mustafa el-Kazımi döneminde başlayan bu süreç, Muhammed Şiya es-Sudani yönetiminde de devam ediyor. Irak, ABD ile stratejik diyaloğu sürdürürken, Suudi Arabistan'la 2021'de başlattığı görüşmeleri somut adımlara dönüştürdü. İki ülke arasında ticaret heyetleri gidip gelirken, Bağdat'ın Riyad ile enerji işbirliği de gündemde.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Irak'ın İran'dan uzaklaşması, bölgede yeni bir denklem yaratıyor. Bir yandan ABD, Irak'taki askeri varlığını azaltma eğilimindeyken, diğer yandan Çin ve Rusya'nın bölgeye ilgisi artıyor. Irak, bu büyük güçler arasında denge politikası izlemeye çalışıyor.
Enerji alanında ise Irak, İran'a olan doğalgaz bağımlılığını azaltmak için Körfez ülkeleriyle anlaşmalar yapıyor. Aynı zamanda Suudi Arabistan ve Kuveyt'le ortak petrol sahalarının geliştirilmesi planlanıyor. Bu adımlar, İran'ın Irak üzerindeki en önemli kozlarından birini elinden alıyor.
İran'ın Irak'taki nüfuz kaybı, Tahran'ın bölgesel stratejisini de olumsuz etkiliyor. Yemen, Suriye ve Lübnan'da da zor durumda olan İran, Irak'taki varlığını korumak için ekonomik ve siyasi baskıları artırabilir. Ancak Bağdat yönetimi, İran'ın müdahalelerine karşı giderek daha fazla direniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'ın İran'dan bağımsızlaşması, Türkiye için olumlu bir gelişmedir. İran'ın bölgesel nüfuzunun azalması, Türkiye'nin Irak'taki etki alanını genişletebilir. Özellikle Kuzey Irak'taki enerji kaynaklarının Türkiye üzerinden dünya pazarına ulaştırılması kolaylaşabilir. Ayrıca Irak'ın Suudi Arabistan'la yakınlaşması, Sünni grupların ağırlığını artırabilir ve bu da Türkiye'nin Irak Kürt Bölgesel Yönetimi ve Sünni Araplarla ilişkilerini güçlendirebilir. Ancak İran'ın tepkisi ve PKK ile bağlantılı gruplar üzerinden yaratabileceği istikrarsızlık, Türkiye için risk oluşturmaya devam ediyor. Ankara'nın bu süreci dikkatle takip etmesi ve Irak'ın toprak bütünlüğünü destekleyen, ancak kendi çıkarlarını da koruyan bir politika izlemesi kritik önem taşıyor.
