İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı birlikler, 20 Ocak 2025 sabahı erken saatlerde Irak Kürdistan Bölgesi (IKBY) sınırları içinde bulunan İranlı Kürt muhalif gruplara ait askeri kamplara yoğun balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları düzenledi. IKBY İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, saldırılarda en az 12 kişi hayatını kaybetti, 30'dan fazla kişi yaralandı. İran'ın daha önceki sınır ötesi operasyonlarına kıyasla kapsamı ve kullanılan silah sistemlerinin çeşitliliği açısından benzeri görülmemiş bu saldırılar, Tahran yönetiminin İsrail-Hamas savaşı ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığının yarattığı istikrarsızlık ortamında Kürt muhalif grupların daha saldırgan bir tutum takınmasından duyduğu derin endişeyi gözler önüne seriyor.
Gelişmenin arka planı
Saldırıların hedefindeki gruplar arasında İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) ve Komala gibi Tahran yönetimine karşı silahlı mücadele yürüten fraksiyonlar yer alıyor. Bu gruplar, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana İran'da rejim karşıtı faaliyetlerde bulunuyor ve zaman zaman IKBY'nin dağlık bölgelerinde üslenerek İran sınırına sızma operasyonları düzenliyor. İran, son yıllarda bu grupların varlığını kendi egemenliğine yönelik bir tehdit olarak görüyor ve Bağdat ile Erbil yönetimlerinden bu militanları etkisiz hale getirmelerini talep ediyor.
Ancak 7 Ekim 2023'te başlayan İsrail-Hamas savaşı ve ardından Hizbullah'ın çatışmalara dahil olması, İran'ın güvenlik algılamalarını daha da hassas hale getirdi. Tahran, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına misilleme olarak bölgedeki İran destekli grupların ABD ve koalisyon güçlerine yönelik saldırılarını artırmasıyla birlikte, Kürt muhaliflerin de bu kaos ortamından faydalanarak İran topraklarına yönelik daha büyük çaplı eylemler planladığı istihbaratını aldığını iddia ediyor. İran resmi haber ajansı İRNA'ya göre, operasyon öncesinde Devrim Muhafızları'nın üst düzey komutanları, Irak ve IKBY'ye bu grupların faaliyetlerine son verilmesi yönünde son bir uyarı göndermişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Saldırılar, İran'ın bölgesel güç projeksiyonunun yeni bir aşamasını temsil ediyor. IKBY, Tahran ile İran karşıtı gruplar arasında yıllardır bir tampon bölge işlevi görürken, İran'ın bu kadar yüksek profilli bir saldırıyı doğrudan gerçekleştirmesi, Erbil-Bağdat hattında ciddi bir krize yol açtı. IKBY Başbakanı Mesrur Barzani, yaptığı açıklamada saldırıyı 'egemenlik ihlali' olarak nitelendirerek uluslararası topluma çağrıda bulundu. Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın bu tür saldırılarının bölgesel istikrarı tehdit ettiğini belirterek Irak'ın egemenliğine saygı gösterilmesi çağrısı yaptı. İsrail ise sessiz kalmayı tercih ederken, İran'ın dikkatini başka yöne çekme çabalarının bir parçası olabileceği yorumları yapılıyor.
Öte yandan, bu operasyon İran'ın askeri doktrinindeki değişimin bir işareti olarak da görülüyor. Kullanılan Şahid-136 tipi kamikaze dronlar ve Feth-110 balistik füzeleri, hassas vuruş kabiliyetini ve İran'ın derinliklere nüfuz etme kapasitesini gösteriyor. Bu, ilerleyen dönemde İran'ın sınır ötesi operasyonlarında daha sık başvuracağı bir yöntem haline gelebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın IKBY'ye yönelik bu saldırıları, Türkiye'nin de benzer gerekçelerle Irak'ın kuzeyinde PKK'ya yönelik yürüttüğü sınır ötesi operasyonlarla paralellik taşıyor. Ankara, Tahran'ın bu eyleminin uluslararası hukuk açısından sorgulanabilir olduğunu düşünse de, 'terörle mücadele' söyleminin meşrulaştırılması açısından İran'ın argümanlarını anlayışla karşılayabilir. Ancak Türkiye, İran'ın bu saldırılarıyla IKBY'deki nüfuzunu artırmasından ve bölgede İran yanlısı grupların güçlenmesinden endişe duyuyor. Özellikle KDP'nin Türkiye ile yakın ilişkileri göz önüne alındığında, bu saldırılar Türkiye'nin Kuzey Irak'taki stratejik pozisyonunu dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, İran'ın kullandığı silah sistemlerinin benzerlerinin PKK'ya karşı da kullanılabileceği ihtimali, Türk güvenlik birimlerinin dikkatle izlediği bir konu.
