İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) tarafından kabul edilen ve Tahran'ın nükleer programına ilişkin endişeleri dile getiren kararı reddetti. İran yönetimi, kararın siyasi saiklerle alındığını ve nükleer yayılmanın önlenmesine dair iddiaların asılsız olduğunu açıkladı. Açıklama, IAEA'nın son raporunun ardından geldi.
IAEA Kararının Arka Planı
IAEA Yönetim Kurulu, İran'ın nükleer tesislerine yönelik denetimlerin artırılmasını ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ilişkin şeffaflık çağrısını içeren bir kararı onayladı. Karar, özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'a çıkarması ve denetçilere bazı tesislere erişim izni vermemesi nedeniyle alındı. Batılı ülkeler, bu adımların 2015 nükleer anlaşmasından sapma anlamına geldiğini savunuyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, kararı 'siyasi ve gerçek dışı' olarak nitelendirerek, İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu yineledi. Tahran, IAEA ile işbirliğine açık olduğunu ancak baskı altında tutulmayacağını belirtti. İran ayrıca, kararın arkasında ABD ve İsrail'in olduğunu öne sürdü.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Bu gelişme, İran ile Batı arasındaki nükleer müzakerelerin tıkandığı bir dönemde yaşandı. 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) ABD'nin 2018'de tek taraflı çekilmesi sonrası anlaşma fiilen askıya alınmış durumda. İran, anlaşmadaki taahhütlerini kademeli olarak azalttı. IAEA kararı, diplomatik çözüm umutlarını daha da azaltabilir.
Rusya ve Çin, karara karşı çıkarak İran'a yönelik baskıların diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı. Avrupa ülkeleri ise İran'ın şeffaflık çağrılarına uyması konusunda ısrarcı. Karar, İran'ın nükleer programını askeri amaçla kullanabileceği endişelerini artırıyor. İsrail, kararı memnuniyetle karşılarken, İran'a yönelik yeni yaptırımların gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile komşu olarak nükleer gerilimin bölgesel istikrara etkisini yakından izliyor. Olası yeni yaptırımlar, İran ekonomisini ve dolaylı olarak Türkiye'nin ticaret ve enerji ilişkilerini etkileyebilir. Türkiye, nükleer silahlanmanın önlenmesini desteklerken, diplomasi ve müzakere çağrısını sürdürüyor. İran ile Batı arasındaki tansiyonun düşürülmesi, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve ekonomik çıkarları açısından kritik önemde.
