İran, 26 Haziran 2025 Cuma günü, Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğini kontrol etme hakkını bir kez daha vurguladı ve Körfez ülkelerini ABD ile işbirliği yapmamaları konusunda uyardı. Bu açıklama, Umman açıklarında bir ticari gemiye düzenlenen ve bölgede tansiyonu yükselten saldırının hemen ertesi günü geldi. İran'ın bu hamlesi, uluslararası deniz ticareti için hayati öneme sahip olan boğazda güvenlik endişelerini artırıyor.
Saldırının ardından İran'dan net mesaj
Reuters haber ajansının aktardığına göre, İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin İran'ın izni olmadan hareket edemeyeceğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, yaptığı açıklamada, "Hürmüz Boğazı, İran'ın egemenlik alanının bir parçasıdır ve biz buradan geçişleri düzenleme hakkına sahibiz" ifadelerini kullandı. Sözcü, ayrıca Körfez ülkelerini ABD ile askeri işbirliğine gitmemeleri konusunda uyararak, "Bölge ülkeleri, yabancı güçlerin oyunlarına alet olmamalıdır" dedi.
Perşembe günü Umman açıklarında bir gemiye yapılan saldırı, bölgede zaten var olan gerilimi daha da tırmandırdı. Saldırının sorumluluğunu henüz üstlenen olmadı ancak İran'a yakınlığıyla bilinen bazı grupların eylemden sorumlu olabileceği belirtiliyor. Saldırıda gemide maddi hasar oluşurken, can kaybı yaşanmadığı bildirildi.
Küresel enerji ticareti tehdit altında
Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik bir su yoludur. İran'ın bu bölgede kontrolü elinde tutma ısrarı, küresel enerji fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Analistler, İran'ın bu tutumunun, özellikle ABD ve müttefikleri arasında büyük endişe yarattığını belirtiyor. ABD Donanması, bölgede seyrüsefer serbestisini sağlamak için devriyelerini artırdı ancak İran'ın tehditleri karşısında etkili bir caydırıcılık sağlanamadı.
İran'ın bu hamlesi, uluslararası toplumun tepkisini çekerken, Rusya ve Çin gibi ülkelerin de dikkatle izlediği bir gelişme oldu. Özellikle Çin, enerji ihtiyacının büyük kısmını bu bölgeden karşıladığı için doğrudan etkileniyor. İran'ın bu çıkışı, Tahran'ın nükleer programı nedeniyle zaten gergin olan ilişkilerine yeni bir boyut ekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını ithal ettiği için Hürmüz Boğazı'ndaki istikrar, Ankara için stratejik önem taşıyor. İran'ın kontrol ısrarı, küresel enerji fiyatlarında dalgalanmaya yol açabilir ve bu da Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırarak ekonomisini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca bölgedeki gerginlik, Türkiye'nin Körfez ülkeleriyle ticari ilişkilerini de zorlaştırabilir. Türkiye, bu tür krizlerde genellikle diyalog ve istikrarı savunan bir pozisyon alsa da, İran'ın daha agresif bir tutum takınması Ankara'nın diplomatik denge politikasını sınamaktadır.
