İran'ın devrik dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, bugün Meşhed kentinde bulunan İmam Rıza Türbesi'nde toprağa verildi. Yedi gün süren resmi yas törenlerinin ardından yapılan defin işlemi, İran'ın en kutsal Şii Müslüman mekânı olan bu türbede gerçekleşti. Cenaze namazı, Hamaney'in halefi olarak görülen Yargı Erki Başkanı İbrahim Reisi tarafından kıldırıldı. Milyonlarca kişinin katıldığı cenaze töreni, İran'ın son 40 yılındaki en büyük halk topluluklarından birini oluşturdu.
Gelişmenin arka planı
Ali Hamaney, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana İran siyasetinin en önemli figürlerinden biriydi. 1981'de cumhurbaşkanı seçilen Hamaney, 1989'da Ruhullah Humeyni'nin ölümünün ardından dini liderlik makamına geçmişti. 35 yıl süren liderliği boyunca İran'ın nükleer programından bölgesel politikalarına kadar birçok alanda belirleyici rol oynadı. Onun ölümü, İran'da bir dönemin kapanması anlamına geliyor.
Defin töreni sırasında yer yer izdiham yaşandığı, güvenlik güçlerinin kalabalığı kontrol etmekte zorlandığı bildirildi. Devlet televizyonu, cenaze alayının 7 kilometre boyunca devam ettiğini ve yolların tıkandığını aktardı. Hamaney'in naaşı, özel bir törenle türbenin içindeki hazireye konuldu. Türbeye girişler, yoğun güvenlik önlemleri altında gerçekleşti.
Bölgesel veya küresel boyut
Hamaney'in ölümü, sadece İran için değil, tüm Ortadoğu ve ötesi için önemli sonuçlar doğuracak. İran'ın dini lideri, ülkenin en üst karar alma mekanizması olduğu için, halefinin kim olacağı ve yeni liderin politikaları büyük merak konusu. Uzmanlar, Hamaney'in halefinin İran'ın nükleer müzakereler, bölgesel çatışmalar ve Suudi Arabistan gibi rakiplerle ilişkilerinde nasıl bir çizgi izleyeceğini yakından takip ediyor.
Batılı ülkeler, özellikle ABD ve Avrupa Birliği, Hamaney'in ölümünü resmi açıklamalarla karşılarken, İsrail ise bu gelişmeyi İran rejimi için bir zayıflama anı olarak değerlendirdi. Rusya ve Çin ise başsağlığı mesajları yayımlayarak istikrar çağrısında bulundu. Hamaney'in ölümü, Tahran'ın nükleer programı ve bölgesel vekil güçlerle olan ilişkilerinde belirsizliğe yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile hem komşu hem de bölgesel rakip konumunda. Hamaney'in ölümü, Türkiye'nin Ortadoğu politikasında yeni bir döneme işaret edebilir. İran'da yeni liderin Suriye, Irak ve Yemen'deki politikaları, Türkiye'nin güvenliğini doğrudan etkileyebilecek faktörler arasında. Ayrıca, İran'daki istikrarsızlık sınır güvenliğini tehdit edebilir. Türkiye, bu geçiş sürecinde ihtiyatlı bir diplomasi izleyerek, hem ticari ilişkilerini korumaya hem de bölgesel dengeleri gözetmeye çalışacaktır.
