İran’da İsrail’in düzenlediği suikast sonucu hayatını kaybeden dini lider Ali Hamenei’nin cenaze töreninde on binlerce rejim yanlısı, Batı ile her türlü uzlaşmayı reddederek intikam çağrılarında bulundu. Meşhed kentindeki törende slogan atan kalabalık, “Sadece intikam acımızı dindirebilir” diyerek ABD ve İsrail’e karşı sert bir duruş sergiledi. Cenaze, devlet televizyonundan canlı yayınlanırken, katılımcılar arasında üst düzey askeri ve siyasi yetkililer de yer aldı. Suikastın Şubat ayı sonunda ABD-İsrail ortak operasyonuyla gerçekleştiği belirtilirken, İran yönetiminin uluslararası alanda artan izolasyonuna rağmen halk desteğini korumaya çalıştığı gözlemlendi.
Gelişmenin Arka Planı: Suikast ve Tepkiler
Ali Hamenei, 1989 yılından bu yana İran’ın en üst dini otoritesi olarak görev yapıyordu ve ülkede dini liderlik kurumunun sembol ismiydi. İsrail’in 25 Şubat’ta düzenlediği hava saldırısında Hamenei’nin hayatını kaybetmesi, Ortadoğu’da yeni bir kriz dalgasını tetikledi. İran devlet medyası, suikastın ABD istihbaratı ile koordineli şekilde yapıldığını iddia ederken, İran Dışişleri Bakanlığı “bu eylemin cevapsız kalmayacağını” duyurdu. Cenaze törenine katılan yüz binlerce kişi, “Kahrolsun Amerika”, “Kahrolsun İsrail” sloganları atarak Batı karşıtı duygularını dile getirdi. Özellikle genç katılımcılar arasında yaygın olan bu söylem, rejimin halk nezdinde hala bir tabana sahip olduğunu gösterse de uzmanlar, ülke içindeki ekonomik sıkıntılar ve yönetim karşıtı protestoların bu birliği zayıflattığına dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Yeni Bir Çatışma Dalgası mı?
Hamenei’nin ölümü, Ortadoğu’da zaten kırılgan olan dengeleri daha da bozma potansiyeli taşıyor. İran’ın, suikasta misilleme olarak İsrail’e yönelik bir füze saldırısı düzenleyebileceği veya vekil güçleri aracılığıyla (Lübnan’daki Hizbullah, Yemen’deki Husiler gibi) yeni bir cephe açabileceği konuşuluyor. ABD Savunma Bakanlığı, bölgedeki askeri varlığını artırdığını açıklarken, Avrupa Birliği her iki tarafa da itidal çağrısı yaptı. Öte yandan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, tırmanan gerilimden endişe duyduklarını ifade ederek diplomatik kanalları harekete geçirdi. Uzmanlar, bu suikastın İran’ın nükleer programında daha agresif bir tutum benimsemesine yol açabileceğini ve uluslararası müzakereleri sekteye uğratabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Rusya’nın İran’a verdiği desteğin artması, Moskova ile Batı arasında yeni bir krize neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile uzun bir sınıra sahip olması ve bölgesel enerji hatlarının geçiş güzergahında bulunması nedeniyle bu gelişmeden doğrudan etkilenecek ülkelerin başında geliyor. Hamenei’nin ölümü sonrası İran’da yaşanabilecek bir istikrarsızlık, Türkiye’nin güneydoğu sınırında güvenlik risklerini artırabilir. Ayrıca, İran ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi (özellikle doğalgaz ithalatı) ve ortak enerji projeleri, bu krizden olumsuz etkilenebilir. Öte yandan, Türkiye’nin NATO üyesi olması ve İsrail ile son dönemde normalleşme adımları atması, Ankara’yı denge politikası izlemeye zorlayacak. Türk yetkililerin henüz resmi bir açıklama yapmamış olması, Ankara’nın bölgedeki gelişmeleri temkinli takip ettiğini gösteriyor. Uzun vadede, İran’da rejim değişikliği veya iç karışıklık yaşanması halinde Türkiye’nin sığınmacı akını ve terör tehdidi gibi yeni sorunlarla karşılaşması muhtemel.
