İran, bu hafta öldürülen dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze törenine ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, aralarında Rusya, Pakistan ve Taliban'ın da bulunduğu yaklaşık 30 ülkeden heyetlerin katılacağı bildiriliyor. Batılı ülkelerin çoğunun cenazeye katılmaması, İran'ın uluslararası arenada giderek yalnızlaştığını ortaya koyarken, törenin Tahran'ın en yakın müttefiklerini bir araya getiren bir platform haline gelmesi bekleniyor.
Kimler Katılıyor, Kimler Katılmıyor?
Resmi kaynaklara göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yerine eski Devlet Başkanı Dmitri Medvedev başkanlığındaki bir heyet, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Afganistan'daki Taliban yönetiminden üst düzey yetkililer, Irak, Suriye, Lübnan Hizbullahı, Yemen'deki Husiler ve Çin'den diplomatik temsilciler cenazeye katılacak. Buna karşılık ABD, İngiltere, Fransa, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleri törene herhangi bir temsilci göndermeyecek. İsrail ise zaten İran'la diplomatik ilişkisi bulunmadığı için listede yer almıyor.
Hamaney'in ölümü, 24 Haziran'da başkent Tahran yakınlarında düzenlenen bir hava saldırısı sonucu gerçekleşmişti. Saldırının sorumluluğunu üstlenen İsrail, operasyonun İran'ın nükleer programına yönelik bir uyarı olduğunu duyurmuştu. İran ise misilleme tehdidinde bulunurken, cenaze töreninin aynı zamanda bir güç gösterisine dönüşmesi bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hamaney'in cenazesi, İran'ın bölgesel nüfuz mücadelesinde kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor. Tahran yönetimi, Orta Doğu'daki vekil güçleri aracılığıyla etkisini sürdürmeye çalışırken, Batılı ülkelerin cenazeye katılmaması bu çabaların uluslararası meşruiyetini sorgulatıyor. Rusya ve Çin'in katılımı ise İran'ın Doğu blokuyla ittifakını pekiştiriyor.
Taliban ve Hizbullah gibi grupların varlığı, Batılı güçlerin İran'ı yalnızlaştırma politikasına rağmen Tahran'ın bölgede hâlâ önemli bir aktör olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre cenaze, aynı zamanda İran'da yeni dini liderin seçim sürecine gölge düşürecek ve rejim içi güç dengelerini etkileyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin İran'la olan sınır komşuluğu ve bölgesel rekabeti bağlamında önem taşıyor. Tahran'daki cenaze törenine Türkiye'den üst düzey bir katılım olup olmayacağı henüz netlik kazanmasa da, Ankara'nın Batı ile ilişkileri ve İran'la enerji ticareti dengesini gözetmesi bekleniyor. Batılı ülkelerin yokluğu, Türkiye'nin İran dosyasında daha bağımsız bir pozisyon almasına neden olabilir. Ayrıca, İran'da yaşanacak olası bir istikrarsızlık, Türkiye'nin güneydoğu sınırında güvenlik riskleri yaratabileceği gibi, mülteci akınlarına da yol açabilir.
