İran'da, Ali Hamaney'in cenaze töreni sırasında eski bir ismin yeniden güçlü bir pozisyona getirilmesi dikkat çekti. Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei, göreve yeniden atandı ve bu atama, Hamaney'in ölümünden sonra ülkede artan istikrarsızlık ve güç mücadelelerine işaret ediyor. Ejei, cenazedeki konuşmasında, "Düşmanlar ve saldırganlar halkın öfkesinden kaçamayacak" diyerek intikam vurgusu yaptı.
Gelişmenin Arka Planı
Ali Hamaney'in 21 Mayıs 2024'te ölümünün ardından İran'da bir yas dönemi başlamıştı. Ancak dini liderin halefi konusundaki belirsizlik ve Muhafazakarlar arasındaki rekabet, ülkeyi siyasi bir çalkantıya sürükledi. Bu ortamda, Yargı Erki Başkanı olarak yeniden atanan Gulamhüseyin Muhsini Ejei, daha önce 2019-2021 yılları arasında aynı görevi yürütmüş ve sert yargı politikalarıyla tanınmıştı. Ejei, özellikle 2020'deki Ukrayna uçağının düşürülmesi ve 2022'deki Mahsa Amini protestolarındaki yargılamalarla öne çıkmıştı. Şimdi ise Hamaney'in ölümüne karışan yabancı güçleri soruşturma sözü veriyor.
Ejei'nin atanması, sadece yargısal bir değişim değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj olarak yorumlanıyor. İran'da dini liderin ölümüyle boşalan en üst makam için yapılan gizli oylamada, Ejei'nin geçici bir süre için Devrim Muhafızları ve muhafazakar kanadın desteğini aldığı iddia ediliyor. Ancak resmi olarak görev süresi belirsiz. Hamaney'in cenazesinde yaptığı konuşmada Ejei, "İslam devriminin düşmanları, bu topraklarda kan dökülmesine neden oldu. Onların adalet önünde hesap vermesi için çalışacağız" ifadelerini kullandı. Bu söylem, özellikle İsrail ve ABD'yi hedef alıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'da Hamaney sonrası dönem, bölgesel güç dengesini de etkileyecek. Ejei'nin atanması, İran'ın dış politikasında daha saldırgan bir tutumun habercisi olabilir. Özellikle Yemen'deki Husiler, Suriye'deki vekil güçler ve Lübnan'daki Hizbullah üzerindeki İran etkisi, yeni yargı başkanının söylemleriyle doğrudan bağlantılı. Ejei, "Bölgedeki mazlum halkların yanında olmaya devam edeceğiz" diyerek İran'ın bölgesel projelerine sahip çıkıyor. Bu durum, Körfez ülkeleri ve İsrail için yeni bir gerilim kaynağı olabilir.
Küresel boyutta ise İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin akıbeti merak ediliyor. Ejei'nin daha önceki dönemlerinde Batı karşıtı söylemleriyle bilinmesi, diplomatik çabaları zora sokabilir. Ancak yeni dini lider henüz belirlenmediği için, İran yönetimindeki geçici yapıların ne kadar kalıcı olacağı da belirsiz. Uzmanlar, Ejei'nin görev süresinin, yeni dini liderin seçilmesine kadar süreceğini tahmin ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'daki bu gelişme, Türkiye için hem risk hem de fırsat barındırıyor. Ejei'nin intikam vurgusu ve dış saldırganları hedef alan söylemi, Türkiye'nin Suriye ve Irak politikalarını etkileyebilir. İran'ın terör örgütü PKK'ya karşı ortak mücadele alanında iş birliği yapma potansiyeli olsa da, yeni yargı yönetiminin Şii milisleri desteklemesi, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarıyla çatışabilir. Ayrıca, İran'daki istikrarsızlık, enerji ticareti ve komşuluk ilişkileri açısından Türkiye'yi doğrudan etkileyebilir. Türkiye'nin, bu geçiş döneminde İran'ın iç dengelerini dikkatle izlemesi ve diplomatik kanalları açık tutması önem taşıyor.
