Birleşmiş Milletler (BM), Hamas'ın Gazze Şeridi'ndeki sivil yönetim organını feshetme kararını memnuniyetle karşıladı. BM Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Tor Wennesland, yaptığı yazılı açıklamada, bu adımın Filistin yönetiminde birliğin sağlanması yönünde önemli bir gelişme olduğunu belirtti. Hamas'ın söz konusu kararı, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ve El Fetih hareketi ile uzun süredir devam eden bölünmüşlüğü sona erdirme çabaları kapsamında değerlendiriliyor. Açıklamada, BM'nin Filistin halkının meşru taleplerini karşılayacak, tek bir demokratik Filistin yönetimi oluşturulmasına yönelik tüm adımları desteklediği ifade edildi.
Hamas'ın Kararının Arka Planı
Hamas, 2007 yılından bu yana Gazze Şeridi'ni fiilen yönetiyordu. Örgüt, Haziran 2024'te yaptığı açıklamada, Gazze'deki sivil yönetimini feshettiğini ve Filistin Yönetimi (FY) ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu duyurdu. Bu karar, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının ardından bölgede artan insani kriz ve siyasi baskılar sonucu alındı. Hamas yetkilileri, Filistin ulusal birliğini güçlendirmek ve işgal altındaki topraklarda ortak bir direniş cephesi oluşturmak amacıyla bu adımı attıklarını açıkladı. Filistin Yönetimi ise karara temkinli yaklaşırken, öncelikle Hamas'ın silahlı kanadının dağıtılması ve Gazze'de tam kontrolün sağlanması gerektiğini vurguladı.
BM yetkilileri, bu kararın Filistin iç siyasetinde bir dönüm noktası olabileceğini, ancak uygulamada önemli zorluklar bulunduğunu kaydetti. Özellikle Hamas'ın siyasi ve askeri kanatları arasındaki ayrımın net olmaması, sürecin başarısını etkileyebilecek faktörler arasında sayılıyor. Ayrıca İsrail'in, Hamas'ı hâlâ terör örgütü olarak kabul etmesi ve Filistin Yönetimi ile Hamas arasında herhangi bir ortaklığa karşı çıkması, bölgedeki siyasi dengeleri daha da karmaşık hale getiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hamas'ın bu kararı, bölgesel aktörler tarafından farklı şekillerde yorumlanıyor. Mısır ve Ürdün gibi ülkeler, Filistin birliğini desteklerken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Hamas'ın silahlı mücadeleyi bırakması ve barışçıl yöntemlere yönelmesi gerektiğini ifade etti. İran ise Hamas'ın kararını, Filistin davasına ihanet olarak nitelendirdi ve örgütün direnişten vazgeçmemesi çağrısında bulundu. ABD ve Avrupa Birliği, Hamas'ın şiddeti reddetmesi ve İsrail'i tanıması halinde Filistin Yönetimi ile işbirliğine destek verebileceklerini sinyalini verdi. Ancak İsrail, Hamas'ın bu hamlesini bir taktik olarak değerlendiriyor ve örgütün tamamen silahsızlandırılması konusunda ısrar ediyor.
Uzmanlar, bu gelişmenin Gazze'deki insani krizi hafifletme potansiyeli taşıdığını, ancak İsrail-Filistin çatışmasının temel dinamiklerini değiştirmeyeceğini belirtiyor. BM'nin arabuluculuk çabaları ve uluslararası toplumun baskısı, taraflar arasında kalıcı bir barış anlaşması için kritik önem taşıyor. Bu bağlamda, Hamas'ın attığı adım, kapsamlı bir çözüm için bir fırsat penceresi açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hamas ile uzun süredir siyasi ve insani bağlarını sürdüren az sayıdaki ülkeden biridir. Hamas'ın Gazze yönetimini feshetmesi, Türkiye'nin Filistin iç siyasetindeki etkisini ve arabuluculuk rolünü yeniden şekillendirebilir. Ankara, Filistin Yönetimi ve Hamas arasında diyaloğu desteklediğini açıklarken, bu sürecin İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının sona ermesi ve iki devletli çözüm perspektifinin güçlenmesiyle paralel ilerlemesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye'nin, bölgede istikrarın sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması konusundaki girişimleri, bu yeni siyasi ortamda daha da önem kazanabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistinli gruplar arasında birleşmeyi teşvik eden politikası, Doğu Akdeniz'deki çıkarları ve bölgesel liderlik hedefleri açısından stratejik bir avantaj sağlayabilir.
