İran, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail tarafından düzenlenen hava saldırılarında öldürülen eski Dini Lider Ali Hamaney'i bu hafta düzenlenen görkemli cenaze törenlerinin ardından toprağa vermeye hazırlanıyor. Ülkenin dört bir yanından milyonlarca yaslının katılması beklenen törenler, İran'ın son 37 yılına damgasını vuran bir dönemin kapanışı niteliğinde. Hamaney, 1989'dan bu yana İran İslam Cumhuriyeti'nin en yüksek siyasi ve dini otoritesiydi ve savaşın başlangıcında düzenlenen hava saldırısında hayatını kaybetmişti.
Törenlerin boyutu ve katılım
Yetkililer, başkent Tahran başta olmak üzere Meşhed, Kum ve İsfahan gibi büyük şehirlerde düzenlenen cenaze merasimlerine on milyonlarca kişinin katıldığını açıkladı. Hamaney'in naaşı, devlet erkânı ve yabancı heyetlerin katılımıyla Tahran Üniversitesi'nde kılınan cenaze namazının ardından, İmam Humeyni Türbesi'ne defnedilecek. Törenlerde, Hamaney'in İran-Irak Savaşı'ndaki rolü ve İslam Devrimi'ne olan bağlılığı sıkça vurgulandı. Devlet televizyonu, tabutun etrafında toplanan kalabalıkların gözyaşları içinde Kuran okuduğu ve göğüs dövdüğü görüntüleri yayınladı. Güvenlik güçleri, olası izdihamları önlemek için geniş çaplı önlemler alırken, törenlere katılanların sayısının resmi olarak açıklanması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Hamaney'in ölümü, Ortadoğu'da zaten kırılgan olan dengeleri daha da sarsmış durumda. İran'ın yeni dini liderinin kim olacağı ve ülkenin izleyeceği politika büyük merak konusu. Uzmanlar, Hamaney'in halefinin seçiminin İran'ın nükleer programı, bölgesel vekalet savaşları ve Batı ile ilişkiler başta olmak üzere birçok kritik konuda belirleyici olacağını vurguluyor. ABD ve İsrail'in saldırıları, İran'da tepkilere yol açarken, uluslararası toplum da tansiyonun düşürülmesi çağrısı yapıyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölge ülkeleri, yeni liderle ilişkilerini yeniden şekillendirmeye hazırlanıyor. Çin ve Rusya ise İran'ın istikrarının korunmasından yana bir tutum sergiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hamaney'in ölümü ve sonrasında yaşanacak güç boşluğu, Türkiye için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Türkiye, İran ile sınır güvenliği, terörle mücadele ve enerji konularında iş birliği yapmak zorunda. Ancak Hamaney döneminde zaman zaman gerginleşen ilişkiler, yeni dönemde yumuşama potansiyeli taşıyor. Ankara, İran'da istikrarsızlık yaşanmasını istemezken, aynı zamanda kuzey Irak ve Suriye'deki nüfuz mücadelesinde İran'ın zayıflamasından da endişe duyuyor. Türkiye'nin, yeni liderle pragmatik bir diyalog başlatması ve bölgesel gerilimi azaltacak adımlar atması bekleniyor. Özellikle enerji alanında İran'a bağımlılık ve Doğu Akdeniz'deki rekabet, ilişkilerin seyrini belirleyecek unsurlar arasında yer alıyor.
