İran Milli Futbol Takımı'nın Katar'da düzenlenecek 2022 FIFA Dünya Kupası'na katılımı öncesinde, ABD'nin uyguladığı vize prosedürleri ülkede tartışma yarattı. Futbolculara ABD tarafından seyahat izni verilirken, takımın bazı teknik ve idari personeline vize başvurularının reddedildiği ortaya çıktı. Olay, Tahran yönetimi ile Washington arasındaki gerginliğin bir kez daha gündeme gelmesine neden oldu.
ABD vizesinde ayrımcılık iddiası
İran Futbol Federasyonu yetkilileri, Dünya Kupası kadrosunda yer alan oyuncuların tamamının ABD vizesi almasına rağmen, takım doktoru, fizyoterapist, basın sözcüsü ve bazı yardımcı antrenörlerin vize başvurularının sonuçsuz kaldığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu tutumu sporun ruhuna aykırıdır. İranlı sporculara ve teknik ekibe uygulanan bu ayrımcılık, uluslararası hukuk ve insan hakları normlarını ihlal etmektedir" dedi. Kenani, ABD'nin vize başvurularını siyasi nedenlerle geciktirdiğini veya reddettiğini iddia ederek, konunun takipçisi olacaklarını belirtti.
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmezken, diplomatik kaynaklar vize işlemlerinin standart prosedürlere göre yürütüldüğünü savunuyor. Ancak İranlı yetkililer, özellikle İran İslam Devrim Muhafızları ile bağlantılı olduğu düşünülen kişilere yönelik vize kısıtlamalarını gündeme getiriyor. Teknik ekip içinde yer alan bazı isimlerin geçmişte askeri veya istihbarat birimleriyle ilişkilendirilmiş olması, başvuruların reddedilmesinde etkili olmuş olabilir.
Diplomatik kriz spor sahasına taşındı
ABD ile İran arasında 1979'daki rehin krizi sonrası kesilen diplomatik ilişkiler, zaman zaman gerilse de spor alanında da kendini gösteriyor. İran takımının Dünya Kupası'ndaki ilk maçı, 21 Kasım'da İngiltere ile oynanacak. Grup aşamasında ABD ile karşılaşma ihtimali bulunan İran, bir nevi siyasi rekabeti sahaya taşıyacak. İranlı futbol taraftarları, sosyal medyada "Vize değil, şampiyonluk" etiketiyle kampanya başlatarak takımlarına destek çağrısı yaptı.
Öte yandan, FIFA'nın vize konusunda arabuluculuk yapıp yapmayacağı merak konusu. FIFA, daha önce benzer durumlarda ev sahibi ülkeye vize kolaylığı sağlanması yönünde çağrıda bulunmuştu. Ancak ABD'nin kendi egemenlik hakkı çerçevesinde vize verme veya reddetme yetkisi bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ile ABD arasında yaşanan bu vize krizi, Türkiye'nin bölgesel konumunu bir kez daha öne çıkarıyor. Türkiye, hem İran'la komşuluk ilişkileri hem de ABD ile müttefiklik bağları nedeniyle iki ülke arasında denge politikası izliyor. Spor ve kültürel alanlardaki bu tür gerilimler, Türkiye'nin arabuluculuk potansiyelini gösterse de, asıl risk siyasi krizin derinleşmesi. İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin, Türkiye'den bu konuda destek talebinde bulunması beklenebilir. Ayrıca, Türkiye'deki İranlı öğrenci ve iş insanlarının benzer vize sorunları yaşaması ihtimali, Türk dış politikasını yakından ilgilendiriyor.
