İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile varılan son anlaşmaya rağmen Washington yönetimine karşı duyulan ‘derin güvensizliğin’ devam ettiğini açıkladı. Tahran yönetimi, aynı açıklamada ABD’nin İsrail’e Lübnan’daki savaşı sona erdirme yönünde taahhüt vermesi gerektiğini de vurguladı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, düzenlediği haftalık basın toplantısında, “ABD’nin söz ve eylemleri arasındaki uçurum, İran’ın Washington’a olan güvenini sarsmıştır. Yaşanan tecrübeler, ABD’nin vaatlerine güvenmenin mümkün olmadığını göstermiştir” ifadelerini kullandı. Bekayi, ayrıca ABD’nin bölgedeki politikalarının istikrarsızlığı körüklediğini ve İsrail’in saldırgan tutumuna destek verdiğini söyledi.
Anlaşma Sonrası Beklentiler ve Gerçeklik
İran ile ABD arasında son dönemde varılan anlaşma, nükleer müzakerelerin yeniden başlaması veya esir takası gibi konuları kapsıyor olabilir. Ancak Tahran, anlaşmanın ardından ABD’nin yaptırımları hafifletme veya İran’a yönelik düşmanca söylemi durdurma konusunda samimi olmadığını düşünüyor. Bekayi, “ABD’nin bugüne kadar İran’a karşı uyguladığı maksimum baskı politikası, iki ülke arasında güven inşasını imkânsız hale getirmiştir. Anlaşma metni ne kadar olumlu olursa olsun, ABD’nin tarihsel söz güvenilirliği sorunu devam etmektedir” dedi. İranlı diplomat, özellikle ABD’nin eski Başkan Donald Trump döneminde JCPOA’dan (Ortak Kapsamlı Eylem Planı) tek taraflı çekilmesinin ve ardından İran’a yönelik ağır yaptırımları yeniden uygulamaya koymasının bu güvensizliğin temel nedeni olduğunu belirtti.
Tahran yönetimi, ayrıca İsrail’in Lübnan’daki askeri operasyonlarına da dikkat çekti. Bekayi, “ABD, İsrail’in Lübnan’daki saldırganlığını durdurması için gerekli adımları atmalıdır. Aksi takdirde, bölgesel barış ve istikrar sağlanamaz” diye konuştu. İran, Hizbullah’a verdiği destekle biliniyor ve İsrail-Lübnan sınırındaki gerilim, bölgesel bir çatışmaya dönüşme potansiyeli taşıyor. İranlı yetkililer, ABD’nin İsrail’i durdurmak için elindeki kozları kullanmadığını, hatta bu savaşı teşvik ettiğini savunuyor.
Bölgesel Boyut ve Uluslararası Tepkiler
İran’ın bu açıklaması, ABD ile olası bir normalleşme sürecine yönelik şüpheleri artırırken, bölgesel aktörlerin de dikkatini çekti. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, İran-ABD ilişkilerindeki herhangi bir yumuşamanın bölgesel güvenliğe etkilerini yakından izliyor. Öte yandan İsrail, İran’ın nükleer programına yönelik endişelerini sık sık dile getiriyor ve ABD ile İran arasında herhangi bir anlaşmanın kendisini bağlamadığını belirtiyor.
Uzmanlar, İran’ın “derin güvensizlik” vurgusunun, ABD ile müzakerelerde elini güçlendirme taktiği olabileceğine dikkat çekiyor. Tahran, Washington’a daha fazla taviz koparmak için kamuoyu önünde sert bir duruş sergiliyor olabilir. Ancak bu söylemin, İran iç kamuoyunda ABD karşıtı hissiyatı canlı tutarak rejimin meşruiyetini pekiştirme amacı da taşıdığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-ABD arasındaki bu güven bunalımı, Türkiye’nin bölgesel politikalarını yakından ilgilendiriyor. Ankara, bir yandan İran ile enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan ABD ile stratejik ortaklığını korumaya çalışıyor. İran’a yönelik yaptırımların devam etmesi, Türkiye’nin doğalgaz ve petrol ithalatında alternatif kaynak arayışını hızlandırabilir. Ayrıca İsrail-Lübnan gerginliğinin tırmanması, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji projelerini ve Suriye politikasını etkileyebilir. Ankara’nın, İran ile Batı arasında denge siyaseti izlerken, bölgesel istikrarın bozulmaması için her iki tarafı da diyaloğa teşvik etmesi bekleniyor.
