İran Dışişleri Bakanı, İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'a yönelik olası bir saldırısının, bölgede 'tam ölçekli bir savaşın yeniden başlamasına' yol açacağı uyarısında bulundu. Tahran yönetimi, Hizbullah'ın 2 Mart'ta çatışmalara katılmasından bu yana Batı Asya'daki savaşın sona erdirilmesi için yapılacak herhangi bir anlaşmanın, Lübnan'daki çatışmaların da durdurulmasını içermesi gerektiğini defalarca vurguladı. Bu açıklama, İsrail'in Lübnan sınırında artan gerilim ve Hizbullah'ın roket saldırılarına misilleme olarak Beyrut'u hedef alabileceği yönündeki spekülasyonların arttığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, başkent Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, 'Beyrut'a yönelik herhangi bir saldırı, çatışmaların yeniden tırmanmasına ve bölgesel savaşın tam ölçekli olarak devam etmesine neden olacaktır' ifadelerini kullandı. Bakan, İran'ın Lübnan ve Hizbullah'a olan desteğini yineleyerek, 'Lübnan halkı ve direniş güçleri yalnız değildir' dedi.
Hizbullah, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısının ardından İsrail ile çatışmalara başlamıştı. İran destekli örgüt, sınır ötesi saldırılarla İsrail güçlerini meşgul ederken, Lübnan'ın güneyinde de çatışmalar yaşanıyor. İsrail ise Hizbullah'ın askeri altyapısını hedef alan hava saldırıları düzenliyor. Son haftalarda, İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'un güney banliyölerine yönelik saldırıları artarken, bu durum bölgesel bir savaş endişelerini körüklüyor.
İran'ın bu uyarısı, Tahran'ın dolaylı yoldan çatışmalara dahil olma riskini de taşıyor. İran, Suriye ve Irak'taki milis güçleri aracılığıyla İsrail ve ABD hedeflerine saldırılar düzenlerken, doğrudan bir çatışmadan kaçınmaya çalışıyor. Ancak Beyrut'a yapılacak bir saldırının, İran'ı Hizbullah'ı daha aktif şekilde desteklemeye itebileceği belirtiliyor.
Bölgesel boyut
Beyrut'a yönelik olası bir saldırının, sadece Lübnan-İsrail sınırını değil, tüm Orta Doğu'yu etkileyecek bir krize dönüşme potansiyeli bulunuyor. Hizbullah'ın geniş roket ve füze cephaneliği, İsrail şehirlerini hedef alabilecek kapasitede. Ayrıca İran, Yemen'deki Husiler ve Suriye'deki milisler gibi müttefik gruplar aracılığıyla İsrail'e karşı çok cepheli bir savaş başlatabilir.
ABD ve Avrupa Birliği, İsrail ile Lübnan arasında daha geniş çaplı bir çatışmayı önlemek için diplomatik çabalarını sürdürüyor. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hizbullah'ın saldırılarına karşı 'sert bir yanıt' sözü verirken, Beyrut'un hedef alınabileceği sinyallerini veriyor. Bu durum, bölgede gerilimin daha da tırmanmasına yol açıyor.
Lübnan hükümeti ise uluslararası topluma çağrıda bulunarak, İsrail'in saldırganlığının durdurulmasını ve sivillerin korunmasını talep ediyor. Ekonomik kriz içindeki Lübnan, bir savaşı kaldıracak güce sahip değil. BM Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) de taraflara itidal çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Beyrut'a yönelik olası bir İsrail saldırısı ve bunun İran tarafından savaş sebebi sayılması, Türkiye için ciddi güvenlik riskleri doğurabilir. Türkiye, Lübnan'da önemli bir Türk varlığına sahip olup, yaklaşık 500 civarında vatandaşı bu ülkede yaşamaktadır. Ayrıca Türkiye, bölgede diplomatik girişimlerde bulunarak taraflar arasında arabuluculuk yapmaya çalışırken, bir savaş durumunda bu çabaları sekteye uğrayabilir. Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye'nin çıkarları da bu krizden etkilenebilir. Türkiye'nin, NATO üyesi olarak İsrail ile ilişkilerini dengede tutarken, bir yandan da Filistin ve Lübnan'daki insani duruma duyarlılığını koruması gerekiyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel istikrar için aktif diplomasi yürütmesini zorunlu kılıyor.
