İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hamas'ın üst düzey siyasi liderlerinden Halil el-Hayya ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmenin, Gazze Şeridi'nde devam eden çatışmalar, bölgesel istikrarsızlık ve İran'ın Filistin davasına verdiği desteğin bir parçası olarak yapıldığı bildirildi. Taraflar, güncel gelişmeleri değerlendirirken, İran'ın Hamas'a yönelik siyasi ve lojistik desteğini yinelediği kaydedildi. Bu temas, İran'ın bölgedeki nüfuzunu artırma çabaları ve Hamas'ın uluslararası alandaki diplomatik hamlelerinin bir yansıması olarak yorumlandı.
Gelişmenin Arka Planı: İran-Hamas İlişkileri
İran ile Hamas arasındaki ittifak, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana süregelen bir stratejik ortaklığa dayanmaktadır. İran, Hamas'ı siyasi ve askeri açıdan destekleyen başlıca aktörlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Özellikle 2023 yılının Ekim ayında başlayan İsrail-Hamas savaşı, bu ilişkinin daha da pekişmesine neden olmuştur. İran, savaşın başından itibaren Hamas'a açık destek vermiş, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarını kınamış ve uluslararası platformlarda Filistin davasını savunmuştur.
Halil el-Hayya, Hamas'ın siyasi büro üyesi olup, özellikle dış ilişkiler ve ateşkes müzakerelerinde aktif rol oynamaktadır. Arakçi ile yaptığı görüşme, Hamas'ın diplomatik kanallarını canlı tutma ve bölgesel destek arayışını sürdürme çabasının bir parçası olarak değerlendirilebilir. İran Dışişleri Bakanı'nın, Hamas liderini araması, Tahran yönetiminin bu savaşta Filistinlilerin yanında olduğunu gösterme isteğini de yansıtmaktadır.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Gerilim Hattı
Bu görüşme, sadece ikili ilişkiler açısından değil, aynı zamanda bölgesel güç dengeleri açısından da önem taşımaktadır. İran, Hamas üzerinden Filistin meselesinde söz sahibi olmayı hedeflerken, İsrail ve ABD tarafından bölgede istikrarı bozucu bir aktör olarak görülmektedir. İran'ın Hamas'a verdiği desteğin boyutu, özellikle İsrail'in Gazze'deki operasyonlarının sürmesi durumunda, çatışmanın daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşme riskini artırabilir.
Telefon görüşmesi, ayrıca İran'ın son dönemde Hizbullah ve Yemen'deki Husilerle yürüttüğü koordinasyonun bir devamı niteliğindedir. Tahran yönetimi, "direniş ekseni" olarak adlandırılan bir dizi vekil güç aracılığıyla bölgede nüfuzunu genişletmeye çalışmaktadır. Bu kapsamda Hamas'la kurulan temaslar, İran'ın Filistin davasını kendi jeopolitik hedefleri doğrultusunda kullanma stratejisinin bir parçası olarak okunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-Hamas görüşmesi, Türkiye'nin Filistin politikası ve bölgesel denklemdeki konumu açısından dolaylı da olsa önemlidir. Türkiye, uzun süredir Hamas'ı siyasi bir aktör olarak tanımakta ve Filistinliler arasındaki uzlaşı çabalarını desteklemektedir. Ancak İran'ın bölgedeki nüfuzunun artması, Türkiye'nin Katar ve Mısır ile birlikte yürüttüğü arabuluculuk çabalarını sınırlayabilir. Diğer yandan, İran'ın Hamas'a verdiği destek, İsrail'e karşı ortak bir duruş oluşturma potansiyeli taşısa da, iki ülke arasındaki tarihsel rekabet ve Suriye, Irak gibi dosyalarda yaşanan fikir ayrılıkları, bu alandaki işbirliğini sınırlamaktadır. Türkiye, Filistin davasını sahiplenirken, İran'ın bölgesel yayılmacılığına karşı temkinli bir denge politikası izlemeyi sürdürecektir.
