Petrol fiyatları, İran’ın ABD ile diplomatik temasların arabulucular aracılığıyla devam ettiğini duyurmasıyla Pazartesi günü bir ayın en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra geriledi. Brent petrol varil başına 78 doların üzerine çıktıktan sonra 77,5 dolar seviyesine indi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran’ın Washington ile müzakereleri sürdürdüğünü ancak doğrudan görüşmelerin olmadığını belirtti. Bu açıklama, Orta Doğu’da tırmanan gerginliğe rağmen piyasalara bir nebze olsun rahatlama getirdi. Analistler, İran’ın hamlesini diplomatik kanalları açık tutma isteği olarak yorumlarken, piyasaların hala bölgesel istikrarsızlığa karşı hassas olduğu vurgulanıyor.
Gelişmenin arka planı
İran ve ABD arasındaki dolaylı temaslar, özellikle nükleer müzakereler ve bölgesel güvenlik konularında yıllardır devam ediyor. Ancak son haftalarda İsrail-Hizbullah çatışmalarının yoğunlaşması ve Yemen’deki Husilerin Kızıldeniz’de ticari gemilere saldırıları, Tahran ile Washington arasındaki gerilimi yeniden alevlendirmişti. ABD’nin bölgeye ek askeri güç sevk etmesine rağmen, İran’dan gelen bu açıklama tarafların tam bir kopuştan kaçındığını gösteriyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi daha önce yaptığı açıklamada, “müzakere masasını terk etmediklerini” ancak “her türlü senaryoya hazır olduklarını” söylemişti. Petrol piyasaları, İran’ın bu çelişkili mesajlarına karşı temkinli bir iyimserlikle tepki verdi. Uzmanlar, İran’ın ham petrol ihracatının ABD yaptırımlarına rağmen Çin’e yapılan sevkiyatlarla canlı kaldığını, bu nedenle Tahran’ın tam bir krize girmek istemediğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Petrol fiyatlarındaki son dalgalanma, Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin küresel enerji piyasaları üzerindeki doğrudan etkisini bir kez daha ortaya koydu. Hürmüz Boğazı’nda olası bir tıkanma, Suudi Arabistan ve BAE gibi büyük üreticilerin çıktılarına yönelik endişeler, arz güvenliği tartışmalarını alevlendiriyor. OPEC+’nın Aralık toplantısında üretimi artırma kararı alması beklenirken, İran’ın her an yeni bir gerilim yaratma potansiyeli piyasaları tedirgin ediyor. Öte yandan, ABD Merkez Bankası’nın faiz indirim döngüsü ve Çin’deki talep toparlanması, petrol fiyatlarına yukarı yönlü baskı yapan diğer faktörler. Analiste göre, İran’ın bu ayıplı mesajlarının arkasında, ABD’nin İsrail’e verdiği askeri desteği sınırlamaya yönelik bir çaba olabilir. Washington’un Tahran’a sunduğu bazı imtiyaz söylentileri de kulaktan kulağa fısıldanıyor. Ancak resmi kanallardan henüz bir teyit gelmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Petrol fiyatlarındaki dalgalanma, Türkiye’nin enerji ithalat faturasını doğrudan etkiliyor. İran ile ABD arasındaki gerilimin azalması, özellikle Türkiye’nin İran’dan yaptığı doğalgaz ve petrol alımlarında fiyat istikrarı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye’nin Rusya ve İran ile enerji alanındaki işbirliği, Tahran-Washington hattındaki yumuşamanın Ankara’nın enerji diplomasisinde elini güçlendireceğini gösteriyor. Bölgesel düzeyde, İran’ın diplomatik kanalları açık tutması, Türkiye’nin arabuluculuk rolünü pekiştirebilir; zira Ankara, hem NATO müttefiki ABD hem de komşusu İran ile diyalog kurabilen nadir ülkelerden biri. Ancak İran-ABD ilişkilerinde kalıcı bir çözüm olmaması, Orta Doğu’daki krizlerin kronikleşmesine ve Türkiye’nin güvenlik ortamının olumsuz etkilenmesine yol açabilir.
