İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın önümüzdeki haftalarda Pakistan'a resmi bir ziyaret gerçekleştirmesi bekleniyor. Bu ziyaret, Tahran yönetiminin Washington ve Tel Aviv'in Şubat ayı sonunda İran'a karşı savaş ilan etmesinin ardından Pezeşkiyan'ın ilk yurt dışı seyahati olacak. İranlı yetkililer, ziyaretin iki ülke arasındaki ikili ilişkileri güçlendirmeyi ve bölgesel güvenlik konularını ele almayı amaçladığını belirtiyor.
Ziyaretin arka planı ve ikili ilişkiler
Pezeşkiyan'ın Pakistan ziyareti, İran'ın artan uluslararası baskı altında bölgesel müttefiklerini güvence altına alma çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. ABD ve İsrail'in geçtiğimiz aylarda İran'a yönelik savaş söylemleri ve yaptırımları, Tahran yönetimini diplomatik açılımlara itiyor. Pakistan ile İran arasında uzun süredir devam eden sınır güvenliği sorunları ve enerji iş birliği projeleri, ziyaretin ana gündem maddelerini oluşturacak. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, yaptırımlar ve lojistik engeller nedeniyle potansiyelinin altında seyrediyor. Pezeşkiyan'ın bu ziyarette özellikle doğalgaz boru hattı projesini canlandırmaya ve sınır ötesi terörle mücadelede iş birliğini artırmaya çalışması bekleniyor.
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada, Pakistan ile ilişkilerin stratejik önemine vurgu yapmıştı. Öte yandan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran ile ilişkileri derinleştirmek istediklerini ancak uluslararası yaptırımların bu iş birliğini sınırladığını ifade etmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Pezeşkiyan'ın Pakistan ziyareti, bölgesel dengeler açısından da kritik bir döneme denk geliyor. ABD'nin Afganistan'dan çekilmesi sonrası ortaya çıkan güç boşluğu, İran ve Pakistan'ı daha yakın iş birliğine itiyor. Aynı zamanda Suudi Arabistan ile İran arasında Çin arabuluculuğunda varılan uzlaşının ardından, Tahran yönetimi bölgesel nüfuzunu pekiştirmek için İslamabad ile ilişkilerini kullanabilir. Pakistan'ın nükleer gücü ve jeostratejik konumu, İran için önemli bir denge unsuru oluşturuyor. Ziyaretin, Hindistan ve ABD ile yakın ilişkileri olan Pakistan'ın İran'a yönelik Batı yaptırımlarına uyum konusunda nasıl bir tutum alacağı sorusunu da gündeme getirmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-Pakistan yakınlaşması, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileyebilir. Ankara, İran ve Pakistan ile ayrı ayrı güçlü ilişkilere sahip olmakla birlikte, özellikle Afganistan ve Orta Asya'da bu iki ülke ile zaman zaman rekabet içinde olmuştur. İran'ın Pakistan ile derinleşen iş birliği, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve siyasi çıkarlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca İran'a yönelik uluslararası yaptırımlar sürerken, Pakistan üzerinden oluşabilecek alternatif ticaret yolları Türk iş dünyası için hem risk hem fırsat barındırmaktadır. Türkiye'nin, İran-Pakistan hattındaki gelişmeleri yakından takip etmesi ve kendi çıkarları doğrultusunda denge politikası izlemesi beklenmektedir.
