İran, 1 Nisan 2025 sabahı itibarıyla Ortadoğu genelinde birden fazla noktaya yönelik saldırılar düzenlediğini açıkladı. İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan yazılı açıklamada, saldırıların Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt'i de kapsadığı belirtildi. Saldırıların, İsrail'in Şam'daki konsolosluk binasına yönelik olduğu iddia edilen hava saldırısına misilleme olarak gerçekleştirildiği kaydedildi. İran, bu saldırılarda 'yüksek isabet oranı' sağlandığını iddia ederken, bölge genelinde hava savunma sistemlerinin devreye girdiği ve bazı hedeflerin vurulduğu belirtiliyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ise İran'ın iddialarını doğrulamadı ancak bölgedeki Amerikan güçlerinin kırmızı alarm seviyesine yükseltildiğini duyurdu.
Gelişmenin arka planı
İran'ın bu hamlesi, 31 Mart 2025'te İsrail'in Şam'daki İran konsolosluğuna düzenlediği ve aralarında Devrim Muhafızları'nın üst düzey komutanlarından General Muhammed Rıza Zahidi'nin de bulunduğu 7 kişinin öldüğü saldırının ardından geldi. İran, bu saldırıyı 'kırmızı çizgi' olarak nitelendirmiş ve misilleme sözü vermişti. Tahran yönetimi, İsrail'in bu eylemini egemenlik ihlali olarak değerlendirirken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırmıştı. İran'ın son saldırıları, bölgedeki gerginliği tırmandırma potansiyeli taşıyor. Özellikle Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt gibi ABD müttefiki ülkelerin hedef alınması, çatışmanın genişlemesi endişesini artırıyor.
Saldırıların boyutu ve kullanılan silahlar konusunda henüz net bilgi bulunmamakla birlikte, İran'ın balistik füzeler ve insansız hava araçları kullandığı tahmin ediliyor. Ürdün, hava sahasını ihlal eden birden fazla insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. Bahreyn ise saldırıyı 'haksız ve tehlikeli' olarak nitelendirirken, Kuveyt olayı 'kınadı' ve 'bölgesel istikrarı tehdit eden eylemlerden kaçınılması' çağrısında bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu geniş çaplı saldırısı, Ortadoğu'da yeni bir savaş cephesinin açılması riskini beraberinde getiriyor. İsrail-İran gerilimi uzun süredir gölge savaş şeklinde sürerken, bu kez doğrudan bir çatışma boyutuna dönüşme tehlikesi var. ABD, bölgedeki askeri varlığını artırma sinyali verirken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler endişelerini dile getirdi. Avrupa Birliği, taraflara itidal çağrısında bulunurken, Rusya ve Çin ise diplomatik çözüm bulunmasını istedi. İran'ın bu hamlesi, aynı zamanda nükleer müzakereleri de olumsuz etkileyebilir. Tahran'ın uluslararası toplumdan gelen baskılara rağmen bu tür bir askeri operasyonu tercih etmesi, bölgedeki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Öte yandan, İran'ın Ürdün ve Kuveyt gibi İsrail ile doğrudan sınırı olmayan ülkelere saldırması, çatışmanın coğrafi olarak genişlediğini gösteriyor. Bu durum, İsrail'in hava savunma sistemlerinin yanı sıra Ürdün'ün de benzer sistemlerle donatılmasını gündeme getiriyor. ABD, bölgedeki Patriot ve THAAD bataryalarının konumunu yeniden değerlendiriyor. İran'ın bu adımı, aynı zamanda Yemen'deki Husiler ve Lübnan'daki Hizbullah bağlantılı güçlerin de harekete geçmesine yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için ciddi güvenlik riskleri oluşturuyor. İran-İsrail geriliminin doğrudan bir savaşa dönüşmesi, Türkiye'nin Güney Kafkasya ve Suriye politikalarını doğrudan etkileyebilir. Ankara, uzun süredir İran ile işbirliği yaparken, aynı zamanda İsrail ile de ilişkilerini normalleştirme çabası içinde. Bu kriz, Türkiye'yi iki taraf arasında sıkıştırabilir. Ayrıca, İran'ın saldırıları sonucu bölgede artan göç dalgaları ve enerji arzında yaşanacak aksaklıklar, Türkiye'nin ekonomik ve siyasi istikrarını tehdit edebilir. Türkiye, bu nedenle taraflara itidal çağrısında bulunurken, kendi sınır güvenliğini artırmak zorunda kalabilir. Özellikle Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ve Suriye'deki gelişmeler, Türkiye'nin İran sınırında yeni bir kriz alanı yaratabilir.
