Uluslararası piyasalarda haftanın son işlem gününde, İran ile olası bir barış anlaşmasına yönelik umutların artması petrol fiyatlarını geri çekerken, küresel hisse senedi piyasalarında yükseliş yaşandı. Öte yandan Japonya'nın döviz piyasasına müdahale ettiği yönündeki sinyaller, yenin dolar karşısında değer kazanmasını sağladı. Bu gelişmeler, yatırımcıların jeopolitik riskleri yeniden fiyatlamasına ve risk iştahının artmasına neden oldu.
Petrol Fiyatlarındaki Gerileme ve Piyasalara Etkisi
Brent tipi ham petrolün varil fiyatı, İran'ın nükleer programı konusunda Batılı ülkelerle yeniden diyaloğa başlayabileceği haberlerinin ardından yüzde 2'ye varan düşüşle 80 doların altına geriledi. Analistler, Orta Doğu'da arz kesintisi endişelerinin hafiflemesinin petrol fiyatlarını aşağı çektiğini belirtiyor. İran'ın ham petrol ihracatına yönelik yaptırımların kısmen hafifletilebileceği ihtimali, piyasalarda arz fazlası beklentisini güçlendirdi.
Bu gelişme, enerjiye bağımlı şirketlerin maliyetlerini düşürerek hisse senedi piyasalarını olumlu etkiledi. ABD'de Dow Jones Endüstriyel Ortalama endeksi yüzde 0,5, Avrupa'da ise FTSE 100 ve DAX endeksleri yaklaşık yüzde 0,7 değer kazandı. Asya borsalarında da pozitif bir seyir izlendi; Japon Nikkei 225 endeksi yüzde 0,8 yükseldi.
Yen'in Değer Kazancı ve Japonya'nın Müdahalesi
Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) döviz piyasasına müdahale ettiği yönündeki haberler, dolar/yen paritesinin 152 seviyesinden 150,5'e gerilemesine yol açtı. Japon yetkililer, aşırı volatiliteye karşı önlem almaktan çekinmeyeceklerini açıklamıştı. Bu müdahale, yenin son haftalarda dolar karşısında yaşadığı sert değer kaybının ardından geldi. Ekonomistler, Japonya'nın daha fazla müdahale kararı alması durumunda bunun küresel para piyasalarında dalgalanmalara neden olabileceği uyarısında bulunuyor.
Japon yetkililer, yenin aşırı zayıflamasının ithalat maliyetlerini artırarak ülke ekonomisini olumsuz etkilediğini vurguluyor. Müdahale haberi sonrası ihracatçı şirketlerin hisselerinde kısmi satışlar görülürken, ithalatçı firmaların hisseleri değer kazandı. Yatırımcılar, BoJ'un bu hamlesinin kalıcı olup olmayacağını ve diğer merkez bankalarının benzer adımlar atıp atmayacağını yakından izliyor.
Küresel Risk İştahı ve Diğer Emtialar
Art arda gelen bu gelişmeler, küresel risk iştahını artırdı. Altın fiyatları, güvenli liman talebinin azalmasıyla hafif gerileyerek ons başına 2 bin 350 dolara indi. Gelişmekte olan ülke para birimleri de dolar karşısında değer kazandı. Öte yandan, uzun vadeli jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmadığı belirtilirken, İran ile müzakerelerin başlaması durumunda bile anlaşmanın uzun sürebileceği ifade ediliyor.
Piyasa analistleri, petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyonist baskıları hafifletebileceğini ve merkez bankalarının faiz indirimlerine daha erken başlayabileceği beklentilerini güçlendirdiğini aktarıyor. Bu durum, özellikle Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) önümüzdeki ay yapacağı toplantı öncesinde değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ile olası bir barışın başta enerji fiyatları olmak üzere Türkiye ekonomisini olumlu etkilemesi beklenir. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını ithal ettiği için petrol fiyatlarındaki düşüş, cari açığın azalmasına ve enflasyon üzerindeki baskının hafiflemesine katkı sağlayabilir. Ayrıca bölgede istikrar, Türkiye'nin diplomatik nüfuzunu artırabilir ve ticaret hacmini genişletebilir. Ancak yenin değerlenmesi, Japonya ile ticaret yapan Türk firmaları için maliyetleri artırabilir; bu durumun dış ticaret üzerindeki olası etkileri yakından takip edilmelidir.
