İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Ali Bakıri, ülkesinin yurtdışında dondurulan fonlarının öncelikle gıda, ilaç ve diğer temel ihtiyaç maddelerinin ithalatı için kullanılacağını duyurdu. Middle East Eye'ın aktardığına göre Bakıri, bu fonların serbest bırakılmasıyla ilgili müzakerelerin sürdüğünü belirterek, İran'ın bu kaynakları halkının acil ihtiyaçlarını karşılamak için kullanmayı hedeflediğini ifade etti. Bu açıklama, İran'ın uluslararası yaptırımlar nedeniyle ekonomik sıkıntılar yaşadığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
İran'ın yurtdışındaki varlıkları, özellikle Güney Kore ve Irak gibi ülkelerde, ABD yaptırımları nedeniyle dondurulmuş durumda. Tahran yönetimi, bu fonların yaklaşık 7 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor. Son aylarda İran ile ABD arasında dolaylı görüşmeler yoluyla bu fonların serbest bırakılması için anlaşmaya varıldığı haberleri gelmişti. Buna karşılık İran'ın bazı nükleer faaliyetlerini sınırlaması bekleniyor. Ancak Bakıri'nin açıklaması, Tahran'ın bu fonları öncelikle insani ihtiyaçlar için kullanacağının altını çiziyor. İran, uzun süredir yaptırımlar nedeniyle ilaç ve tıbbi malzeme temininde zorluk çekiyor ve bu durum özellikle koronavirüs salgını sırasında daha da belirgin hale gelmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın dondurulan fonlarına erişimi, bölgesel dengeleri de etkileyebilir. Ekonomik rahatlamanın Tahran'a daha fazla manevra alanı sağlaması beklenirken, yaptırımların devam etmesi İran'ın bölgesel faaliyetlerini kısıtlıyor. ABD ise İran'ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçlere desteği konusunda endişeli. Bu nedenle fonların sadece insani amaçlarla kullanılması konusunda sıkı denetim mekanizmaları kurulması gündemde. İran'ın bu fonları başka alanlara yönlendirmesi halinde yeni yaptırımlarla karşılaşabileceği belirtiliyor. Diğer yandan, bu gelişme İran'ın uluslararası izolasyonundan kurtulma çabalarının bir parçası olarak da görülebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın dondurulan fonlarına erişimi, Türkiye için de önem taşıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, yaptırımlar nedeniyle sınırlı kalmıştı. İran'ın ekonomik olarak rahatlaması, Türkiye'nin enerji ithalatı ve sınır ticareti açısından olumlu yansımalar doğurabilir. Ayrıca, İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerindeki tutumu, Türkiye'nin bölgesel güvenlik politikalarını da etkiliyor. Ancak Ankara, İran'a yönelik yaptırımların tamamen kalkmasını beklemeden, mevcut durumda ticari ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin komşusuyla ekonomik bağlarını güçlendirme potansiyeli taşıyor.
