İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS zirvesinin ilk gününde Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayid el-Nahyan ile bir araya geldi. Görüşme, iki ülke arasında çatışmanın başlangıcından bu yana gerçekleşen en üst düzey temas olarak kayda geçti. Taraflar, zirvede kabul edilen ve savaşta itidal çağrısı yapan ortak BRICS açıklamasına destek verdiklerini yineledi.
Görüşmenin Arka Planı ve BRICS Zirvesi
Yeni Delhi'deki BRICS zirvesi, küresel ekonomik ve siyasi dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde toplandı. Hindistan'ın ev sahipliğinde gerçekleşen zirveye Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın yanı sıra genişletilmiş BRICS üyeleri de katıldı. İran ve BAE, son yıllarda BRICS ile ilişkilerini derinleştiren ülkeler arasında yer alıyor. İran, 2023'te BRICS'e resmen davet edilmiş, BAE ise diyalog ortağı olarak sürece dahil olmuştu.
Zirvenin ana gündem maddeleri arasında enerji güvenliği, ticaret yolları, küresel finans sisteminde reform ve bölgesel çatışmalar yer aldı. Ortak açıklamada, tüm taraflara itidal çağrısı yapılarak diplomasiye alan açılması istendi. İran ve BAE'nin bu çağrıya açık destek vermesi, iki ülkenin son yıllarda artan diyalog arayışının bir göstergesi olarak yorumlandı.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, görüşmede İran'ın bölgesel istikrarı öncelediğini vurguladı. BAE Veliaht Prensi ise ekonomik iş birliğinin ve güven artırıcı adımların önemine dikkat çekti. İki lider, karşılıklı ticaret hacminin genişletilmesi, enerji projelerinde ortak yatırımlar ve deniz güvenliği konularında mutabık kaldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran ve BAE arasındaki bu üst düzey görüşme, Orta Doğu'da son yıllarda yaşanan normalleşme rüzgarının bir parçası. 2010'lu yılların sonunda İran ile BAE arasında gerginlik had safhadaydı; ancak 2020'lerde karşılıklı ziyaretler ve ticari anlaşmalar arttı. BAE, İran'a yönelik yaptırımlara rağmen ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkelerden biri oldu. Bu görüşme, ABD'nin bölgedeki etkisinin azaldığı bir dönemde, bölge ülkelerinin kendi aralarında çözüm arayışlarını hızlandırdığını gösteriyor.
BRICS çatısı altında yapılan itidal çağrısı, Batılı güçlerin bölgedeki askeri varlığını ve tek taraflı politikalarını da dolaylı olarak eleştiriyor. İran ve BAE'nin ortak açıklamaya destek vermesi, küresel güneyin çatışmalara müdahil olma ve arabuluculuk yapma isteğini yansıtıyor. Uzmanlar, bu tür açıklamaların bağlayıcılığı olmasa da sembolik değerinin yüksek olduğunu belirtiyor.
Zirvede ayrıca, enerji fiyatlarının istikrarı, petrol arz güvenliği ve küresel ticaretin aksatılmaması gibi konular öne çıktı. İran ve BAE'nin enerji üretimindeki rolü düşünüldüğünde, iki ülkenin ortak mesajı piyasalarda da yakından takip edilecek. BAE, OPEC içinde etkili bir aktör; İran ise yaptırımlara rağmen önemli bir petrol üreticisi. Dolayısıyla bu görüşme, enerji piyasaları için de bir istikrar sinyali olarak okunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran ve BAE'nin BRICS çatısı altında itidal çağrısına destek vermesi, Türkiye'nin bölgesel diplomasisi açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, hem İran hem de BAE ile dengeli ilişkiler yürütüyor; bölgede artan diyalog, Ankara'nın arabuluculuk rolünü güçlendirebilir. Ayrıca, BRICS'in genişlemesi ve küresel güneyin yükselişi, Türkiye'nin çok kutuplu dış politika stratejisiyle örtüşüyor. Enerji güvenliği ve ticaret yolları açısından istikrar, Türkiye ekonomisi için de olumlu bir gelişme olacaktır.
