İran, ABD'nin kendi topraklarından ya da müttefik ülkelerden İran'a veya müttefik gruplara yönelik saldırılar düzenlemesi halinde, bu saldırılarda kullanılan lokasyonların 'meşru hedef' haline geleceğini duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, 'Herhangi bir ülke, ABD'nin İran'a veya direniş cephesine yönelik saldırılarına ev sahipliği yaparsa, orası bizim için meşru hedef olur' ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını yeniden devreye sokması ve Yemen'deki İran destekli Husilere karşı askeri operasyonlar başlatmasının ardından geldi.
ABD-İran gerilimi tırmanıyor
ABD Başkanı Donald Trump, ocak ayında imzaladığı bir başkanlık kararnamesiyle İran'a yönelik yaptırımları sıkılaştırarak Tahran'ın petrol ihracatını sıfırlamayı hedeflediklerini açıklamıştı. Bunun yanı sıra Yemen'deki Husilere karşı başlatılan hava saldırıları, bölgedeki gerilimi daha da tırmandırdı. Husiler, İsrail'in Gazze'deki saldırılarına tepki olarak Kızıldeniz'de İsrail bağlantılı ticari gemilere yönelik saldırılarını sürdürürken, ABD ve İngiltere savaş uçakları Husilerin askeri altyapısını hedef alıyor. İran, Husilere verdiği siyasi ve lojistik destekle bilinirken, ABD'yi de bölgede gerginliği artırmakla suçluyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Hüseyin Selami, 'Eğer ABD ve müttefikleri bölgedeki üslerini tehdit amacıyla kullanırsa, bu üsleri vurmaktan çekinmeyiz' şeklinde konuştu.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın bu açıklaması, özellikle Körfez ülkeleri ve Irak'ı yakından ilgilendiriyor. ABD'nin bölgedeki en büyük askeri üslerinden bazıları Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde bulunuyor. Ayrıca Irak'ta da ABD askeri varlığı söz konusu. İran'ın tehdidi, bu ülkelerin ABD'ye verdikleri desteği yeniden gözden geçirmelerine neden olabilir. Irak, daha önce de İran destekli milislerin ABD üslerine yönelik saldırılarına sahne olmuştu. Diğer yandan İsrail, İran'ın nükleer programına yönelik olası bir ABD-İsrail ortak operasyonu konusunda endişeli. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, 'Herhangi bir saldırı karşısında misilleme hakkımızı saklı tutuyoruz' dedi. Bölgedeki gerilim, küresel enerji piyasalarını da etkiliyor. Petrol fiyatları, arz kesintisi endişeleriyle son haftalarda yükselişe geçti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ve ABD arasındaki gerilimde dengeli bir pozisyon izlemeye çalışıyor. Ankara, hem ABD ile NATO müttefiki olarak ilişkilerini sürdürürken hem de İran ile enerji ve ticaret bağlarını koruyor. İran'ın olası bir çatışmada Türkiye'nin güney sınırındaki Irak ve Suriye'deki varlığını tehdit etmesi, Ankara için güvenlik riski oluşturabilir. Ayrıca Türkiye, Katar ve Irak üzerinden ABD üslerine yönelik bir tehdidin bölgesel istikrarı bozmasından endişe ediyor. Petrol fiyatlarının yükselmesi Türkiye'nin enerji ithalat maliyetini artırırken, İran'dan doğalgaz ithalatı da gerilimden etkilenebilir. Türkiye'nin, tarafları sağduyuya çağırarak diplomatik çözüm arayışlarını desteklemesi bekleniyor.
