28 Şubat'ta ABD ve 'İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın üzerinden altı ay geçti. Bu süre zarfında çatışmanın sonuçları yalnızca verilen hasar veya atılan füzelerle değil, aynı zamanda Washington ve Tel Aviv'in stratejik hedeflerine ulaşamadığı nesnel gerçeğiyle de değerlendirilebilir. Savaşın başlangıcında hedeflenen 'İran'ı zayıflatma' veya 'bölgeyi yeniden şekillendirme' söylemleri, sahadaki gelişmelerle örtüşmedi. Bu durum, savaşın etkilerini ve bölgesel dengeleri yeniden gözden geçirmeyi gerektiriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Savaşın ilanından bu yana geçen altı aylık süreçte, askeri operasyonların kapsamı ve yoğunluğu birçok kez değişti. ABD ve İsrail orduları, İran'ın nükleer tesislerine ve askeri altyapısına yönelik saldırılarını sürdürürken, Tahran yönetimi de füze programı ve vekil güçleri aracılığıyla karşılık verdi. Ancak uzmanlar, bu karşılıklı saldırıların hiçbir tarafın lehine kesin bir sonuç doğurmadığını belirtiyor. İran'ın nükleer programı üzerindeki belirsizlik sürerken, bölgesel güç mücadelesi de kısır bir döngüye girdi.
Öte yandan, savaşın başlatılma gerekçelerinden biri olan İran'ın bölgedeki etkisinin azaltılması hedefi de gerçekleşmedi. İran'ın Suriye, Lübnan, Irak ve Yemen'deki müttefikleriyle olan bağları güçlenerek devam ediyor. Bu durum, savaşın hedeflerinden biri olan "bölgesel düzeni değiştirme" iddiasının ne kadar gerçekçi olduğunu sorgulatıyor. Ayrıca, savaşın uzaması, uluslararası toplumda taraflar arasında diplomasi yollarının yeniden aranması çağrılarını artırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu savaş, sadece tarafları değil, tüm Batı Asya bölgesini etkileyen bir krize dönüştü. Basra Körfezi'ndeki petrol nakliyatı zaman zaman sekteye uğrarken, küresel enerji piyasalarında fiyat dalgalanmaları yaşandı. Çin ve Rusya gibi büyük güçler, bölgede nüfuzlarını artırmak için çaba gösterirken, ABD'nin bölgedeki geleneksel müttefikleri de yeni dengeler arayışına girdi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, savaşın bölgesel istikrarsızlığı körüklediği gerekçesiyle diplomatik açılımlara yöneldi.
Özellikle İsrail'in güvenlik endişeleri, savaşın uzamasıyla birlikte daha da arttı. İran'ın olası bir misillemesinin İsrail topraklarında büyük yıkıma yol açabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle Tel Aviv yönetimi, savaşta uluslararası destek arayışına girdi ancak beklediği kapsamlı desteği bulamadı. ABD içinde ise savaşın maliyeti ve -süresinin uzaması, kamuoyunda tartışmalara neden oluyor. Başkanlık seçimleri öncesinde bu durum, yönetim üzerinde baskı oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu çatışmanın Türkiye açısından doğrudan bir taraf olmamakla birlikte, bölgesel istikrara etkileri bakımından önemli anlamlar taşıyor. Savaşın uzaması, Türkiye'nin enerji güvenliğini risk altına alıyor ve sınır güvenliğini tehdit eden yeni göç dalgalarına yol açabilir. Öte yandan, İran'la olan ekonomik ilişkiler Türkiye için hayati önemde; dolayısıyla Ankara, taraflar arasında diplomasiyi teşvik eden bir tutum sergiliyor. Bu süreçte Türkiye'nin arabuluculuk rolü ön plana çıkabilir; ancak bölgedeki diğer güçlerle rekabet, Ankara'nın hareket alanını sınırlıyor.
