Irak’ın yeni Başbakanı Ali el-Zaidi, ülkenin kronikleşmiş yolsuzluk sorununu çözme sözü vererek göreve başladı. Ancak bu sözün ne kadar gerçekçi olduğu, hem sokaktaki Irak vatandaşı hem de Irak’ın en önemli müttefiki ABD tarafından dikkatle takip ediliyor. Zaidi, geçmişteki reform girişimlerinin başarısızlıklarını tekrarlamadan, şeffaflık ve hesap verebilirlik vurgusu yapıyor. Peki, bu kez işler farklı mı işleyecek?
Yolsuzluğun Boyutları ve Zaidi’nin Planı
Irak, yıllardır yolsuzluk endekslerinde dünyanın en kötü ülkeleri arasında yer alıyor. Petrol gelirlerinin büyük bir kısmı, rüşvet ve kayırmacılık nedeniyle devlet kasasına girmeden kayboluyor. Ali el-Zaidi, başbakanlık koltuğuna oturur oturmaz, yolsuzlukla mücadele için özel bir mahkeme kurulması ve kamu ihalelerinde şeffaflık platformu oluşturulması gibi somut adımlar açıkladı. Ancak uzmanlar, bu adımların yeterli olmadığını, güçlü siyasi ve dini grupların desteği olmadan başarının imkansız olduğunu belirtiyor.
Zaidi’nin karşısındaki en büyük engel, yolsuzluktan beslenen siyasi elitlerin oluşturduğu ittifak. Bu ittifak, geçmişte birçok reform girişimini akamete uğrattı. Başbakan’ın, bu grupları karşısına almadan gerçek bir temizlik yapması mümkün görünmüyor. Diğer yandan, halkın beklentisi yüksek; son yıllarda patlak veren gösterilerde yolsuzluk en büyük protesto nedeniydi. Toplum, artık bahaneleri kabul etmeyeceğini net bir şekilde ortaya koydu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Washington’un Rolü
Irak’ın yolsuzlukla mücadelesi, sadece iç siyaseti ilgilendirmiyor. ABD, Irak’taki istikrarın bölgesel güvenlik için kritik olduğunu düşünüyor ve yolsuzluğu, IŞİD gibi terör örgütlerinin yeniden dirilişine zemin hazırlayan bir faktör olarak görüyor. Washington, Zaidi’nin reformlarına destek sinyali vermekle birlikte, somut adımlar görmek istiyor. Özellikle, ABD şirketlerinin Irak’taki yatırımlarını tehdit eden yolsuzluk uygulamalarının son bulması bekleniyor. Ayrıca, İran’ın Irak üzerindeki nüfuzu, yolsuzlukla mücadele sürecinde önemli bir fren haline gelebilir. Tahran, yolsuzluk sayesinde Irak siyasetinde etkin olan grupları elinde tutuyor.
Küresel petrol piyasaları da bu gelişmeleri yakından izliyor. OPEC’in ikinci büyük üreticisi olan Irak’ta yolsuzluğun azalması, üretim kapasitesinin artmasına ve dolayısıyla petrol fiyatlarının dengelenmesine katkı sağlayabilir. Ancak bu uzun vadeli bir beklenti; kısa vadede Zaidi’nin siyasi manevraları daha belirleyici olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak’ta yolsuzlukla mücadele, Türkiye’nin güney sınırındaki istikrarı doğrudan etkiler. Yolsuzluğun azalması, Irak’ın kalkınmasını hızlandırır ve terörizmin finansmanını zayıflatır. Türkiye, Irak ile ticaret hacmini artırmak ve enerji işbirliğini geliştirmek istiyor; ancak yolsuzluk ve siyasi istikrarsızlık bu hedefleri baltalıyor. Zaidi’nin başarısı, Türkiye’nin Irak’taki ekonomik çıkarları ve PKK ile mücadelede Irak merkezi hükümetiyle işbirliği açısından kritik. Ayrıca, Irak’taki yolsuzlukla mücadele, bölgesel bir model oluşturabilir; Türkiye, Ortadoğu’da şeffaflık ve hesap verebilirlik yönünde atılacak adımları destekliyor. Ancak Zaidi’nin reformları mevcut siyasi denklemlerle çelişiyor; bu nedenle sürecin yakından izlenmesi gerekiyor.
