Irak parlamentosu, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani hükümetinin göreve gelmesinden beş ay sonra, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin'in yerine atanan yeni kabine üyelerini onayladı. Meclis Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, oylamada kilit bakanlıklar olan Petrol, Maliye ve Dışişleri bakanlarının atamaları tamamlandı. Ancak onay süreci, ülkedeki ekonomik kriz ve yolsuzluk iddiaları nedeniyle gergin bir atmosferde gerçekleşti.
Gelişmenin arka planı
Irak'ta Ekim 2021 seçimlerinin ardından bir yılı aşkın süren siyasi kilitlenme, Muhammed Şiya es-Sudani başkanlığında yeni hükümetin kurulmasıyla sona ermişti. Ancak hükümetin göreve başlamasından bu yana geçen beş ayda, özellikle petrol, maliye ve dışişleri gibi kritik bakanlıklara atama yapılamamıştı. Bu durum, ülkenin karşı karşıya olduğu ekonomik zorluklarla mücadelede etkin bir yönetim oluşturulmasını engelliyordu.
Meclis'in onayladığı isimler arasında Petrol Bakanlığı'na Hayyan Abdulgani, Maliye Bakanlığı'na Taif Sami, Dışişleri Bakanlığı'na ise Fuad Hüseyin'in yerine geçici olarak atanan isimler bulunuyor. Ancak muhalefet partileri, bazı atamaların liyakatten çok siyasi kota sistemine göre yapıldığını savunarak tepki gösterdi. Özellikle Petrol Bakanlığı'nın, ülkenin en büyük gelir kaynağını yönetmesi nedeniyle yolsuzluk riskleri açısından dikkatle izlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Irak, yıllardır süren savaşlar, yolsuzluk ve altyapı sorunlarıyla boğuşuyor. Ülke ekonomisi büyük ölçüde petrol ihracatına bağımlı durumda. Son dönemde küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ve azalan gelirler, hükümetin maaş ödemeleri ve kamu hizmetlerini finanse etmesini zorlaştırıyor. Ayrıca işsizlik oranı genç nüfus arasında yüksek seyrediyor ve yolsuzluk algısı yaygın.
Bölgesel ve küresel boyut
Irak'taki siyasi istikrarsızlık, sadece ülke içinde değil, bölgesel dengeler açısından da önem taşıyor. Irak, İran, Türkiye, Suudi Arabistan ve ABD gibi aktörlerin etkisi altında. Yeni kabinenin onaylanması, Bağdat'ın dış politikada daha net bir duruş sergilemesine olanak tanıyabilir. Özellikle enerji alanında, Irak'ın OPEC içindeki rolü ve petrol fiyatları üzerindeki etkisi küresel piyasalar tarafından yakından takip ediliyor.
Öte yandan, Irak'ta geçtiğimiz yıl yaşanan protestolar ve Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr'ın siyasi etkisi, hükümetin manevra alanını kısıtlıyor. Yeni bakanların, ekonomik reformları hayata geçirme ve yolsuzlukla mücadele konusunda ne kadar etkili olacağı belirsiz. Uluslararası toplum, Irak'taki siyasi sürecin istikrarı ve ülkenin yeniden imarı için kabinenin tamamlanmasını olumlu karşıladı ancak somut adımlar bekliyor.
Irak'ın ekonomik sorunları, pandemi sonrası toparlanma sürecinde daha da belirgin hale geldi. Düşük petrol fiyatları ve artan kamu harcamaları bütçe açığını derinleştirdi. Hükümet, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile görüşmeler yürütüyor ancak reform programı henüz netleşmiş değil. Yeni kabinenin öncelikli görevleri arasında, yatırım ortamının iyileştirilmesi, istihdam yaratılması ve yolsuzlukla mücadele yer alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'taki kabine onayı, Türkiye'nin bölgesel çıkarları açısından önemli. Irak, Türkiye'nin önemli bir ticaret ortağı ve enerji koridoru. Siyasi istikrarın sağlanması, iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğini güçlendirebilir. Ancak Irak'taki yolsuzluk ve zayıf yönetişim, Türk yatırımcılar için risk oluşturmaya devam ediyor. Ayrıca, PKK varlığı ve sınır güvenliği konuları, Türkiye'nin Irak'la ilişkilerinde hassas bir yer tutuyor. Yeni hükümetin bu konularda atacağı adımlar, ikili ilişkilerin seyrini belirleyecek. Türkiye, Irak'ın toprak bütünlüğüne ve siyasi birliğine önem veriyor; bu nedenle kabinenin tamamlanmasını olumlu karşılıyor. Ekonomik ilişkilerin derinleşmesi ve güvenlik işbirliğinin artması, Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini pekiştirebilir.
