Irak hükümeti, Suriye'nin ülkesi üzerinden Lübnan Hizbullah'ına silah sevkiyatı yapıldığına dair açıklamasının ardından geniş çaplı bir soruşturma başlattı. Bağdat yönetimi, egemenlik ihlali olarak nitelendirdiği bu iddiaları ciddiye aldığını belirtirken, güvenlik güçleri sınır geçişlerinde ve kara yollarında denetimleri artırdı. Irak İçişleri Bakanlığı sözcüsü, 'Bu tür iddiaların ülkemizin toprak bütünlüğüne ve ulusal güvenliğine doğrudan tehdit oluşturduğunu' ifade etti. Soruşturma kapsamında, özellikle Irak-Suriye sınırındaki resmi olmayan geçiş noktalarının incelendiği ve bazı askeri yetkililerin ifadesine başvurulduğu öğrenildi.
Gelişmenin arka planı
Suriye yönetimi, geçen hafta yaptığı sürpriz bir açıklamada, Irak toprakları üzerinden Hizbullah'a yönelik silah sevkiyatları olduğunu iddia etmişti. Bu açıklama, İran destekli milis gruplarının faaliyetlerini yakından izleyen Batılı istihbarat kaynaklarını da harekete geçirdi. Uzmanlar, Suriye'nin bu hamlesini, müttefikleri arasında gerilime neden olabilecek bir adım olarak yorumluyor. Hizbullah, resmi olarak silah sevkiyatı iddialarını yalanlamasa da konuyla ilgili sessizliğini koruyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise bölgedeki silah akışının istikrarı tehdit ettiğini vurguluyor.
Irak'ta Sünni ve Kürt siyasi partiler, hükümete bu konuda sert bir tutum alması çağrısı yaparken; Şii gruplar ise soruşturmanın dış müdahale olarak algılanmaması gerektiğini savunuyor. Bağdat Üniversitesi'nden siyaset bilimci Dr. Ahmed el-Hüseyni, 'Irak, İran ve Suudi Arabistan arasındaki nüfuz mücadelesinde sıkışmış durumda. Bu soruşturmanın sonuçları, bölgesel dengeleri değiştirebilir' diye konuştu. Irak hükümeti, ayrıca Suriye ile ortak sınır devriyesi kurulması için Şam yönetimiyle temaslara başladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu gelişme, İran'ın bölgedeki vekil güçlerine yönelik silahlandırma politikasının mercek altına alınmasına neden oldu. İsrail, Hizbullah'ın hassas güdümlü füzelerle donatılmasına yönelik endişelerini sıkça dile getirirken, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri de Tahran'ın askeri yayılımına karşı önlemler alıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, 'Silah kaçakçılığına karışan herkesin hesap vermesi gerektiğini' belirtti. Rusya ise konuyla ilgili doğrudan bir yorum yapmaktan kaçınırken, bölgedeki istikrarın korunması çağrısında bulundu.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı, Hizbullah'ın yeniden silahlandırılmasını yasaklıyor. Ancak İran'ın hava, kara ve deniz yoluyla sistematik silah sevkiyatı yaptığı biliniyor. Irak'ın bu konuda atacağı adımlar, uluslararası toplum tarafından yakından takip edilecek. Ayrıca, Irak'ın Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkileri de bu süreçten etkilenebilir. Washington yönetimi, Bağdat'ı İran'la bağlantılı milis gruplarına karşı daha kararlı bir tutum almaya çağırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki güvenlik endişeleriyle yakından ilgilidir. Türkiye, PKK/YPG'nin yanı sıra İran destekli milislerin sınır güvenliğine tehdit oluşturmasından kaygı duymaktadır. Hizbullah'a yönelik silah kaçakçılığı, bölgedeki istikrarsızlığı artırabilir ve Türkiye'nin kuzey Irak'taki varlığını etkileyebilir. Ankara, bu soruşturmayı, uluslararası koalisyonun terörle mücadele çabalarıyla uyumlu adımlar atılması için bir fırsat olarak görmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin İran'a yönelik yaptırımlara uyumu da bu bağlamda önem kazanmaktadır.
