Irak Başbakanı Ali el-Zaidi, Cumartesi günü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinde, ülkesinin komşu devletlerle dengeli ilişkiler kurmayı hedeflediğini ve topraklarının komşularının güvenliğini tehdit etmek amacıyla kullanılmasına asla izin vermeyeceğini belirtti. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, iki lider görüşmede ayrıca bölgesel konuları ve ikili ilişkileri ele aldı. Başbakan el-Zaidi, Irak'ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne vurgu yaparak, ülkesinin iç işlerine karışılmaması gerektiğini ve tüm komşularıyla karşılıklı saygı ve çıkar dengesine dayalı ilişkiler geliştirmek istediğini ifade etti.
Görüşmenin Ayrıntıları ve Tarafların Mesajları
Telefon görüşmesinde, Irak Başbakanı Ali el-Zaidi, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Orta Doğu'daki son gelişmeleri değerlendirdi. İki lider, bölgesel istikrarın sağlanması, terörle mücadele ve ekonomik iş birliğinin artırılması konularında görüş alışverişinde bulundu. Başbakan el-Zaidi, Irak'ın bölgesel bir çatışma alanı haline gelmesini istemediğini ve bu nedenle ülkesinin topraklarının hiçbir ülkeye karşı bir tehdit unsuru olarak kullanılmasına müsaade etmeyeceğini vurguladı.
Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un ise görüşmede Irak'ın egemenliğine ve istikrarına destek verdiğini belirttiği, ayrıca DEAŞ ile mücadelede iş birliğinin süreceğini ifade ettiği öğrenildi. Macron'un, Irak'ın bölgesel barışa katkısının önemine dikkat çektiği ve Fransa'nın Irak'ın yeniden imarına yönelik desteklerini sürdüreceğini söylediği kaydedildi. İki liderin, Lübnan'daki gelişmeler ve Gazze'deki durum hakkında da görüş alışverişinde bulunduğu, özellikle insani krizlerin çözümü için uluslararası toplumun daha fazla sorumluluk alması gerektiği konusunda mutabık kaldıkları bildirildi.
Görüşmenin, Irak'ın son dönemde İran ve ABD arasında artan gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşmesi dikkat çekti. Irak, hem İran hem de ABD ile yakın ilişkilere sahip olması nedeniyle bölgesel gerilimlerden en çok etkilenen ülkelerden biri olarak görülüyor. Başbakan el-Zaidi'nin açıklamaları, Irak'ın tarafsız bir konum benimseme ve kendi topraklarını çatışma alanı haline getirmeme yönündeki kararlılığını ortaya koyuyor.
Bölgesel ve Küresel Bağlam: Irak'ın Zor Dengesi
Irak, uzun yıllardır bölgesel güçlerin rekabet sahası olmuş durumda. Özellikle ABD'nin 2003'teki işgali sonrası ülke, siyasi istikrarsızlık ve mezhepsel çatışmalarla boğuştu. Bugün ise Irak hükümeti, İran'ın artan nüfuzu ile ABD'nin askeri varlığı arasında denge kurmaya çalışıyor. ABD'nin Ocak 2020'de Bağdat'ta İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesi, iki ülke arasında ciddi bir krize yol açmış ve Irak'ı içinden çıkılması zor bir duruma sokmuştu. Irak Meclisi, bu saldırının ardından yabancı askerlerin ülkeden çıkarılması yönünde bir karar almış ancak bu karar uygulamaya konulamamıştı.
İran destekli milis grupların ABD askerlerine yönelik saldırıları, zaman zaman iki ülkeyi karşı karşıya getiriyor. Irak hükümeti, bu tür saldırıların kendi topraklarından yapılmasına engel olamamakla eleştiriliyor. Başbakan el-Zaidi'nin 'topraklarımızı tehdit için kullandırmayız' açıklaması, bu eleştirilere yanıt niteliği taşıyor ve Irak'ın egemenliğini koruma konusundaki hassasiyetini gösteriyor. Ayrıca, bu açıklamanın, İran'ın Irak üzerindeki etkisini sınırlama ve ülkenin bağımsız bir dış politika izleme çabası olarak yorumlanması mümkün.
Fransa'nın ise bölgede aktif bir diplomasi yürüttüğü biliniyor. Macron, Lübnan'daki siyasi krizin çözümü için girişimlerde bulunmuş, Irak'taki DEAŞ'la mücadele koalisyonuna askeri destek sağlamıştı. Bu telefon görüşmesi de Fransa'nın bölgesel istikrara olan ilgisini ve Irak'la ilişkilerini güçlendirme arzusunu göstermektedir. Görüşmede ayrıca, bölgedeki diğer krizlere de değinilmesi, iki ülkenin ortak bir vizyona sahip olduğuna işaret ediyor.
Irak başbakanının bu açıklamaları, ülkenin iç politikası açısından da önem taşıyor. Zira Başbakan el-Zaidi, göreve geldiğinden bu yana ülkeyi dış müdahalelerden arındırma ve iç dinamiklerle yönetme iddiasını taşıyor. Bu kapsamda, komşu ülkelerle ilişkilerde denge politikası izlenmesi, hem iç hem de dış kamuoyuna güven verme amacı taşıyor. Bölgesel güçlerin çıkar çatışmalarının odağında yer alan Irak'ın, bu denge politikasını sürdürebilmesi, ülkenin önündeki en büyük meydan okumalardan biri olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak Başbakanı'nın bu açıklaması, Türkiye'nin Irak ile olan ilişkileri açısından olumlu bir mesaj olarak değerlendirilebilir. Türkiye, uzun süredir Irak topraklarının PKK ve diğer terör örgütleri tarafından kendisine yönelik saldırılar için kullanılmasından şikayetçi. Bu açıklama, Irak'ın topraklarının komşu ülkelere tehdit için kullanılmasına izin vermeyeceği yönünde bir taahhüt içerdiğinden, Türkiye'nin güvenlik endişelerinin bir kısmının giderilmesi anlamına gelebilir. Ancak, açıklamanın PKK ile mücadele konusunda somut bir iş birliğine dönüşüp dönüşmeyeceği belirsiz. Türkiye'nin, Irak'ın egemenliğine saygı duyarken, kendi güvenliğini sağlama konusundaki kararlılığı da biliniyor. Bu nedenle, Irak'ın bu tutumu, iki ülke arasındaki diyaloğun güçlenmesine ve terörle mücadelede daha etkin bir iş birliğine zemin hazırlayabilir.
