Irak'ta yeni hükümetin başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, ABD'li yatırımcıları ülkeye çekmek ve özellikle Başkan Donald Trump döneminde ivme kazanan enerji projelerini hayata geçirmek için Washington'la yeni iş anlaşmalarına imza atmak istiyor. Ancak İran'a yakınlığıyla bilinen silahlı grupların başkent Bağdat'ta giderek daha cüretkar hale gelen eylemleri, Sudani'nin bu diplomatik girişimini zora sokuyor. Irak'ın hem ABD hem de İran'la dengeli bir ilişki yürütme çabası, bu milislerin kontrol dışı hareketleri nedeniyle tehdit altında.
Ekonomik Fırsatlar ve Siyasi Gerilimler
Sudani, göreve gelmesinin ardından ilk kez ABD'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirmeyi planlıyor. Bu ziyaret kapsamında, Irak'ın petrol ve doğalgaz sahalarının geliştirilmesi, yenilenebilir enerji yatırımları ve altyapı projeleri için Amerikan şirketleriyle anlaşmalar imzalaması bekleniyor. Bağdat yönetimi, özellikle Irak'ın güneyindeki Basra bölgesinde bulunan devasa rezervlerin uluslararası şirketler tarafından işletilmesini hedefliyor. Bununla birlikte, İran destekli Kataib Hizbullah ve Asaib Ehl el-Hak gibi milis gruplar, ABD'nin bölgedeki varlığına karşı söylemlerini sertleştiriyor. Bu gruplar, son haftalarda ABD askeri konvoylarına yönelik saldırıları yeniden başlatırken, Sudani'nin Trump yönetimiyle kurmaya çalıştığı yakın ilişkiyi de ‘işgalci güçlerle iş birliği’ olarak nitelendiriyor.
Sudani'nin önündeki en büyük zorluk, milislerin devlet içindeki etkisini sınırlamak. Milisler, Irak güvenlik güçlerinin bir parçası olarak resmileşmiş durumda ve hükümet üzerinde önemli bir baskı unsuru oluşturuyor. Başbakan, bir yandan ABD ile enerji ve askeri iş birliğini artırmak isterken, diğer yandan da İran'ın bu gruplar üzerindeki nüfuzunu görmezden gelemiyor. Uzmanlara göre, Sudani'nin bu denge oyununda başarılı olması, hem Irak'ın ekonomik kalkınması hem de bölgesel istikrar için kritik önem taşıyor.
Bölgesel Güç Mücadelesi
Irak'taki bu gelişmeler, yalnızca ülke içi siyaseti değil, aynı zamanda ABD-İran rekabetini de derinden etkiliyor. Trump yönetimi, İran'ı bölgede izole etme stratejisi kapsamında Irak'ı yanında tutmaya çalışıyor. Ancak milislerin varlığı, ABD'nin Irak'taki askeri üslerini ve diplomatik tesislerini hedef alan saldırıları beraberinde getiriyor. Son olarak, Bağdat'ın kuzeyindeki bir ABD askeri konvoyunun geçişi sırasında patlayıcı yüklü bir araçla saldırı düzenlenmesi, tansiyonu daha da yükseltti. Bu durum, ABD'nin Irak'taki asker sayısını azaltma planlarını sekteye uğratabilir. Öte yandan, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, Irak'ın ABD'ye yaklaşmasını ve İran etkisinin sınırlanmasını destekliyor. Bu ülkeler, Irak'la ticari bağları güçlendirerek Bağdat'ı bölgesel ittifaka çekmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Irak'ın ABD ve İran arasında sıkışan konumu, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor. Ankara, bir yandan Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan Bölgesel Yönetimi'yle enerji ve ticaret işbirliğini derinleştirirken, diğer yandan Bağdat'la terörle mücadele ve su kaynakları gibi konularda diyaloğu sürdürmek zorunda. Sudani'nin ABD'ye yanaşması, Türkiye'nin Irak'taki yatırımlarına yeni bir ivme kazandırabilir; ancak milislerin nüfuzunun artması, PKK'nın bölgedeki hareket kabiliyetini ve güvenlik risklerini artırabilir. Özellikle Türkiye sınırına yakın bölgelerdeki milis varlığı, Ankara'nın sınır ötesi operasyonlarını daha da karmaşık hale getirebilir. Bu nedenle Türkiye, Sudani'nin girişimine temkinli yaklaşarak hem ABD hem de İran'la dengeli bir ilişki yürütmeye dikkat etmelidir.
