İngiltere'de şehir dışı perakende parklarındaki doluluk oranı kritik seviyeye ulaştı. Sektör temsilcilerine göre, bu alanlarda neredeyse hiç boş yer kalmamış durumda. Uzmanlar, bu durumun arkasında hem bazı perakende zincirlerinin artan talebi hem de yeni ticari alan inşasının yetersizliği olduğunu vurguluyor. Özellikle pandemi sonrası değişen alışveriş alışkanlıkları, tüketicileri şehir merkezlerinden uzaklaştırarak perakende parklarını daha cazip hale getirdi.
Gelişmenin Arkasındaki Dinamikler
İngiltere genelinde perakende parklarının doluluk oranı yüzde 95'in üzerine çıkmış durumda. British Council of Shopping Centres tarafından yapılan araştırmaya göre, 2023'ün ilk çeyreğinde boşluk oranı sadece yüzde 4,7 olarak kaydedildi. Bu oran, 2019'da yüzde 9,3 iken pandemi sonrası hızla düştü. Özellikle indirimli perakende zincirleri, süpermarketler ve ev geliştirme mağazaları bu alanlara yoğun ilgi gösteriyor.
Ancak arz tarafında ciddi bir darboğaz var. Yeni perakende parkı inşaatları, yüksek inşaat maliyetleri, imar izinlerindeki zorluklar ve belediyelerin yeşil alanları koruma politikaları nedeniyle yavaşlamış durumda. Savills UK'in raporuna göre, son üç yılda sadece iki yeni perakende parkı açıldı. Bu da mevcut alanların değerini artırırken, kiracılar için alternatifsizlik yaratıyor.
Kira bedelleri de bu talep baskısıyla yükselişte. Büyük perakende markaları, şehir merkezlerindeki mağazalarını kapatıp perakende parklarına taşınmayı tercih ediyor. Örneğin, Marks & Spencer ve Next gibi markalar, şehir dışındaki geniş alanlı mağazalara yatırım yapıyor. Bu durum, perakende parklarının yatırımcılar için cazibesini korumasını sağlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki bu trend, küresel perakende sektöründeki dönüşümün bir yansıması. Benzer bir model ABD'de de görülüyor; e-ticaretin büyümesiyle fiziksel mağazalar, büyük alana ihtiyaç duyan deneyimsel perakende, lojistik merkezleri ve depolara dönüşüyor. Avrupa'da ise Almanya ve Fransa'da perakende parkları daha yavaş büyüyor, ancak İskandinav ülkelerinde benzer bir yoğunlaşma yaşanıyor.
Bu gelişme, aynı zamanda şehir merkezlerinin canlılığına yönelik endişeleri de beraberinde getiriyor. Özellikle küçük kentlerde, perakende alanlarının şehir dışına kayması, merkezlerdeki boşluk oranını artırıyor. İngiltere'de yerel yönetimler, bu dengeyi sağlamak için karma kullanımlı projeler ve teşvikler üzerinde çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de perakende parkları benzer bir dönüşüm geçiriyor. Özellikle büyükşehirlerde, organize sanayi bölgeleri etrafında ve ulaşım akslarında açılan perakende parkları, tüketicilerin ilgisini çekiyor. Ancak İngiltere'deki kadar yüksek bir doluluk oranı henüz söz konusu değil. Türkiye'deki perakende sektörü, e-ticaretin yaygınlaşması ve AVM'lerin doygunluğu nedeniyle perakende parklarına yönelimi artırabilir. Bu gelişme, gayrimenkul yatırımcıları için bir fırsat oluştururken, şehir planlamacıları için de dengeli bir büyüme stratejisi belirlemeyi zorunlu kılıyor. Küresel trendler, Türkiye'deki perakende parklarına olan talebin önümüzdeki yıllarda artacağını gösteriyor.
