İngiltere'de kaydedilen aşırı sıcaklıklar, evcil hayvanlarda sıcak çarpması vakalarının endişe verici şekilde artmasına neden oluyor. Uzmanlar, daha önce çoğunlukla aşırı efor sarf eden ya da sıcak arabalarda bırakılan hayvanlarda görülen bu durumun, artık evde veya bahçede dinlenen hayvanlarda bile ortaya çıktığını belirtiyor. İngiliz Veteriner Hekimler Birliği (BVA) ve hayvan sağlığı kuruluşları, iklim değişikliğine bağlı olarak sıcak dalgalarının sıklaştığına ve şiddetlendiğine dikkat çekiyor.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere, son yıllarda tarihinin en sıcak yazlarını yaşıyor. 2022 yılında ilk kez 40°C'nin üzerinde sıcaklık kaydedilirken, 2023 ve 2024 yazlarında da rekor sıcaklıklar görüldü. Bu durum sadece insanları değil, hayvanları da doğrudan etkiliyor. BVA başkanı Dr. Anna Judson, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Geçmişte sıcak çarpması genellikle bir hayvanın sıcak bir arabada bırakılması veya aşırı egzersiz yapması sonucu ortaya çıkardı. Ancak şimdi, sadece evde veya bahçede dinlenen hayvanlarda bile vaka görüyoruz. Bu, iklim değişikliğinin somut bir sonucu" dedi.
Uzmanlar, özellikle brakisefal (basık burunlu) köpek ırkları -Bulldog, Pug, French Bulldog gibi- ve kediler, aşırı tüylü ırklar ile yaşlı veya obez hayvanların daha yüksek risk altında olduğunu vurguluyor. Bu hayvanların vücut ısısını düzenleme kapasiteleri sınırlı olduğu için, normal kabul edilen koşullar altında bile sıcak çarpması geçirebiliyorlar. Sıcak çarpması, hayvanlarda yüksek ateş, aşırı soluma, salya akıntısı, halsizlik, koordinasyon kaybı ve bilinç bulanıklığı gibi belirtilerle kendini gösteriyor; tedavi edilmezse ölümcül olabiliyor.
Veteriner kliniklerinden alınan verilere göre, 2020-2023 yılları arasında sıcak çarpması nedeniyle acile başvuran hayvan sayısı yüzde 40 arttı. Tedavi maliyetleri de benzer oranda yükselmiş durumda. Hayvan sigortası şirketleri, yaz aylarında sıcak çarpması iddialarının geçen yıla göre yüzde 35 arttığını bildiriyor.
Küresel Boyut
Bu durum yalnızca İngiltere'ye özgü değil. Dünya genelinde artan ortalama sıcaklıklar, hayvanların da iklim değişikliğinden nasıl etkilendiğini gözler önüne seriyor. Avustralya, Güney Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'nde de benzer uyarılar yapılıyor. Amerikan Veteriner Hekimler Birliği (AVMA), sıcak çarpmasının evcil hayvanlarda en sık görülen iklim kaynaklı sağlık sorunu olduğunu belirtiyor. Hayvan refahı kuruluşları, iklim değişikliğinin evcil hayvan sahiplerinin alışkanlıklarını da değiştirmesi gerektiğini savunuyor: Sabah erken veya akşam geç saatlerde yürüyüş yapmak, serinletici matlar kullanmak, tatil planlarını hayvanın sağlığını ön planda tutarak yapmak gibi önlemler öneriliyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) verilerine göre, küresel sıcaklık artışı 1.5°C'yi aşmaya yaklaşıyor; bu durumda sıcak dalgalarının sıklığı ve şiddeti daha da artacak. Uzmanlar, evcil hayvan sahiplerinin ve veteriner hekimlerin bu "yeni normale" uyum sağlaması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, özellikle yaz aylarında Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde yüksek sıcaklıklarla mücadele eden bir ülke. İngiltere'de yaşanan bu durum, Türkiye'deki hayvan sahipleri için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de brakisefal ırklar popüler; ayrıca sokak hayvanlarının sıcak çarpması riski daha da yüksek. İklim değişikliğinin etkileri arttıkça, hayvan refahı politikalarının güncellenmesi ve kamuoyu bilinçlendirme kampanyalarının yaygınlaştırılması gerekiyor. Veteriner hekim odaları ve hayvan hakları derneklerinin konuyla ilgili farkındalık çalışmaları yapması, can kayıplarının önlenmesine katkı sağlayabilir.
