İngiltere hükümeti, 2023 yılında Birleşmiş Milletler'in öncülüğündeki Yeşil İklim Fonu'na (GCF) 1,6 milyar sterlin taahhüt etmesine rağmen, bu rakamı yarıya indirerek yalnızca 800 milyon sterlin ödeyeceğini açıkladı. Karar, artan güvenlik harcamaları gerekçesiyle alınırken, iklim değişikliğiyle mücadele için gelişmekte olan ülkelere sağlanan uluslararası finansmanda büyük bir darbe olarak değerlendiriliyor. İngiltere'nin bu hamlesi, diğer gelişmiş ülkelerin de benzer adımlar atabileceği endişesini beraberinde getirdi.
Taahhütten geri adım: İklim finansmanında kırılma
Yeşil İklim Fonu, 2010 yılında kurulan ve gelişmekte olan ülkelerin emisyon azaltımı ile iklim değişikliğine uyum çabalarını desteklemeyi amaçlayan en büyük uluslararası iklim fonu konumunda. İngiltere, 2023 yılındaki GCF kaynak yenileme sürecinde 1,6 milyar sterlin taahhüt ederek en büyük bağışçılardan biri olmuştu. Ancak hükümet, bütçe kısıtlamaları ve savunma harcamalarının artırılması ihtiyacını gerekçe göstererek bu taahhüdü yarıya indirdi. İklim aktivistleri ve sivil toplum kuruluşları, bu kararın iklim krizine karşı küresel dayanışmayı zedelediğini ve İngiltere'nin uluslararası güvenilirliğine gölge düşürdüğünü belirtiyor.
İngiltere'nin GCF katkısını azaltması, ülkenin son yıllarda iklim politikalarında yaşadığı dalgalanmanın bir yansıması olarak görülüyor. Başbakan Rishi Sunak yönetimi, geçtiğimiz yıl yeni petrol ve gaz lisansları verme kararı alarak iklim hedefleriyle çelişmişti. Ayrıca, 2030 yılına kadar benzinli ve dizel araç satışını yasaklama tarihini 2035'e ertelemişti. Bu adımlar, İngiltere'nin iklim değişikliğiyle mücadelede öncü rolünü kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Küresel etkiler ve diğer ülkelerin tutumu
İngiltere'nin GCF katkısını yarıya indirmesi, diğer gelişmiş ülkelerin de benzer eğilimler sergilemesi halinde iklim finansmanında ciddi bir boşluğa yol açabilir. GCF, 2024-2027 dönemi için hedeflediği 50 milyar doların şimdiden önemli bir kısmını toplamış olsa da, İngiltere gibi büyük bağışçıların taahhütlerini azaltması fonun projelerini olumsuz etkileyebilir. Gelişmekte olan ülkeler, iklim değişikliğinin etkilerine karşı en savunmasız kesim olarak, bu finansmana hayati derecede bağımlı.
Fon, şu ana kadar 130'dan fazla ülkede 200'den fazla projeyi desteklemiş durumda. İngiltere'nin kararı, özellikle Pasifik ada ülkeleri, Afrika ve Güney Asya'daki yoksul toplulukları olumsuz etkileyebilir. Diğer taraftan, Avrupa Birliği ve ABD'nin GCF'ye yönelik tutumları da yakından takip ediliyor. ABD, geçtiğimiz yıl 3 milyar dolar taahhüt etmiş olsa da, Kongre onayı sürecinde benzer kesintiler yaşanabilir. İngiltere'nin adımı, iklim finansmanı taahhütlerinin güvenilirliği konusunda önemli bir soru işareti oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, gelişmekte olan bir ülke olarak Yeşil İklim Fonu'ndan yararlanan ülkeler arasında yer almasa da, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede uluslararası finansmana erişim konusunda benzer sıkıntılar yaşıyor. İngiltere'nin taahhüdünü azaltması, küresel iklim finansmanında güven bunalımı yaratabilir ve Türkiye'nin dış kaynaklı iklim projelerine ulaşımını zorlaştırabilir. Ayrıca, bu karar, uluslararası iklim müzakerelerinde gelişmiş ülkelerin yükümlülüklerini yerine getirme konusundaki kararlılığını sorgulatan bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadelede kendi kaynaklarına daha fazla yaslanmak zorunda kalabilir.
