İngiltere, yapay zeka (YZ) alanında küresel rekabette geride kalma riskiyle karşı karşıya. Sektörün önde gelen yöneticilerine göre, ülkedeki telekomünikasyon altyapısının yetersiz kalması ve 5G ağlarının yavaş ilerlemesi, yapay zekanın getireceği devasa veri trafiği artışıyla başa çıkmayı imkansız hale getirebilir. Bu durum, İngiltere'nin dijital ekonomideki konumunu zayıflatabilir ve küresel yapay zeka yarışında geri planda kalmasına neden olabilir.
Yavaş 5G ve planlama gecikmeleri tehdit oluşturuyor
İngiliz telekomünikasyon şirketlerinin üst düzey yöneticileri, ülkenin yapay zeka devriminde öncü olma hedefinin önündeki en büyük engellerden birinin altyapı eksikliği olduğunu belirtiyor. Özellikle 5G ağlarının kapsama alanının genişletilmesi ve güncellenmesi konusunda yaşanan planlama gecikmeleri, şirketlerin yatırım kararlarını olumsuz etkiliyor. Yöneticiler, yapay zeka uygulamalarının ihtiyaç duyacağı düşük gecikme süresi ve yüksek bant genişliği için mevcut ağların yetersiz olduğunu vurguluyor.
BT Group, Vodafone ve Virgin Media O2 gibi büyük operatörlerin CEO'ları, hükümete acil reform çağrısında bulundu. Mevcut düzenlemelerin ve planlama süreçlerinin, yeni baz istasyonlarının kurulumunu ve fiber optik altyapının genişletilmesini yavaşlattığını ifade ediyorlar. Örneğin, bir baz istasyonunun kurulumu için gerekli izinlerin alınması bazen yıllar alabiliyor; bu da özel sektörün yatırım iştahını azaltıyor.
Uzmanlar, yapay zeka destekli hizmetlerin (otonom araçlar, akıllı şehirler, gelişmiş sağlık teşhisleri gibi) ancak güçlü bir telekomünikasyon altyapısı üzerinde yükselebileceğine dikkat çekiyor. İngiltere'deki ortalama 5G hızının ve kapsama alanının, Güney Kore, Japonya ve hatta ABD'nin bazı bölgelerine kıyasla geride olduğu belirtiliyor. Bu fark, yapay zeka tabanlı yeniliklerin hayata geçirilmesini geciktiriyor.
Bölgesel ve küresel rekabet kızışıyor
İngiltere, yapay zeka alanında küresel bir merkez olmayı hedefliyor; ancak bu hedef için güçlü bir dijital altyapı şart. Ülke, geçtiğimiz yıl yayınladığı Ulusal Yapay Zeka Stratejisi ile bu alanda lider olma niyetini ortaya koymuştu. Ancak stratejinin başarısı, büyük ölçüde telekomünikasyon yatırımlarına bağlı. Şu anki gidişat, İngiltere'nin bu yarışta ABD ve Çin gibi ülkelerin gerisinde kalabileceğini gösteriyor.
Özellikle ABD'de teknoloji devleri (Microsoft, Google, Amazon) kendi bulut altyapılarıyla yapay zeka hizmetleri sunarken, İngiltere'de operatörlerin ağ yatırımlarındaki durgunluk endişe yaratıyor. Avrupa Birliği ülkeleri de benzer sorunlarla boğuşurken, Almanya ve Fransa altyapılarını güçlendirmek için hızlı adımlar atıyor. İngiltere'nin Brexit sonrası bağımsız ticaret politikaları, bu alanda daha esnek olmasını beklerken, düzenleyici engeller bu esnekliği kısıtlıyor.
Yapay zeka, sadece teknoloji sektörünü değil, sağlıktan ulaşıma, finanstan savunmaya kadar tüm ekonomik faaliyetleri dönüştürecek bir potansiyele sahip. Bu nedenle, İngiltere'nin bu alandaki altyapı eksikliği, uzun vadede ekonomik büyümesini ve uluslararası rekabet gücünü doğrudan etkileyebilir. Hükümetin bu konuda acil aksiyon alması gerektiği belirtilirken, operatörlerin de hızlandırılmış izin süreçleri ve mali teşvikler olmadan yatırım yapmakta isteksiz oldukları ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için de önemli dersler içeriyor. Türkiye, genç nüfusu ve hızla dijitalleşen ekonomisiyle yapay zeka alanında iddialı bir konuma sahip olmak istiyor. Ancak altyapı yatırımlarının yavaş ilerlemesi, Türkiye'nin de benzer risklerle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Türk telekomünikasyon sektöründe 5G ihalesinin gecikmesi ve fiber altyapının yaygınlaşmaması, yapay zeka ekosisteminin gelişimini sınırlandırabilir. Türkiye'nin bu deneyimden çıkarım yaparak, düzenleyici reformlar ve kamu-özel sektör iş birliği ile altyapıya öncelik vermesi gerekiyor. Aksi takdirde, Türkiye de küresel yapay zeka yarışında geri planda kalabilir.
