İngiltere'nin güncellenen savunma stratejisinin yazarı, Hazine'nin silahlanma taahhütlerini finanse etmek için 'göz yaşartıcı' kamu kesintileri yapması gerektiğini söyledi. Eski Savunma Bakanı'na göre, İşçi Partisi milletvekilleri ve savaş karşıtları savunma harcamalarını artırma kararının maliyetini göze almalı.
Gelişmenin arka planı
Başbakan Keir Starmer, geçen hafta savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2,5'ine çıkarılacağını duyurmuştu. Bu karar, NATO yükümlülüklerini yerine getirmek ve ABD ile stratejik ortaklığı güçlendirmek amacıyla alındı. Ancak savunma stratejisini kaleme alan Lord Robertson, maliyetin 'çok büyük' olduğunu vurguladı. Robertson, BBC'ye yaptığı açıklamada, 'Kamu hizmetlerinde, özellikle sağlık ve eğitimde ciddi kesintiler olacak. Bu, İşçi Partisi'nin sosyal adalet vaatleriyle çelişiyor ancak bir tercih yapmak zorundayız' dedi.
Savunma harcamalarındaki artış, İngiltere'nin Ukrayna'ya askeri desteğini sürdürmesi ve Doğu Avrupa'daki NATO varlığını güçlendirmesi açısından kritik görülüyor. Ancak muhalefet, mevcut bütçe açığı ve artan enflasyon karşısında bu kararın sorumsuzca olduğunu savunuyor. Maliye Bakanlığı, savunma bütçesindeki artışı dengelemek için kamu harcamalarının diğer kalemlerinde yüzde 15'e varan kesintiler planlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İngiltere'nin bu hamlesi, Avrupa'da savunma harcamalarını artırma eğiliminin bir parçası. Almanya, 'Zeitenwende' (dönüm noktası) politikası kapsamında 100 milyar euroluk bir fon oluştururken, Fransa da askeri bütçesini 2030'a kadar iki katına çıkarmayı hedefliyor. NATO'nun Avrupa kanadında yükselen savunma harcamaları, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının tetiklediği bir güvenlik iklimine işaret ediyor.
Uzmanlara göre, İngiltere'nin uzun vadeli taahhütleri, silah tedarikinde yerli üretimi teşvik edecek olsa da, kısa vadede kamu hizmetlerinde sıkıntı yaratacak. Oxford Economics raporuna göre, savunma harcamalarındaki her yüzde 0,1'lik artış, eğitim ve sağlık bütçelerinde yaklaşık 1,5 milyar sterlinlik kesinti anlamına geliyor. Bu durum, Starmer hükümetinin popülaritesini olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin savunma harcamalarını artırması, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Artan Avrupa savunma bütçeleri, ittifakın yük paylaşımı tartışmalarında Türkiye'nin elini güçlendirebilir. Ancak İngiltere'nin kamu kesintileri yaparak kaynak yaratması, Türkiye gibi yükselen enflasyonla mücadele eden ülkeler için sürdürülebilir bir model olmayabilir. Öte yandan, İngiltere'nin savunma sanayiinde atacağı adımlar, Türk savunma şirketleri için iş birliği fırsatları doğurabilir. Ankara, özellikle İngiltere ile yürütülen savunma iş birliği projelerinde (örneğin Eurofighter Typhoon) bu gelişmeyi yakından izlemelidir.
