İngiltere Savunma Bakanı John Healey, 5 Aralık 2024 Perşembe günü sürpriz bir kararla istifa ettiğini açıkladı. Healey, Başbakan Keir Starmer'ın İngiliz savunmasına yeterli kaynak ayırmadığını ve bu durumun ülkenin güvenliğini tehlikeye attığını söyledi. Bu istifa, Starmer liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti için önemli bir siyasi darbe olarak değerlendiriliyor. Healey, göreve geldiği Temmuz 2024'ten bu yana savunma harcamalarının artırılması için mücadele etmiş, ancak Başbakan'ın bütçe kısıtlamaları nedeniyle bu talepleri karşılamadığını belirtmişti.
İstifanın arka planı ve gerekçeleri
John Healey, istifa mektubunda Starmer'ın Ukrayna savaşı ve artan küresel tehditler karşısında İngiliz ordusunun modernizasyonu için gerekli fonu sağlamadığını vurguladı. Healey, özellikle NATO'nun GSYİH'nın yüzde 2'si olan savunma harcaması hedefinin altında kalındığını ve bu durumun ittifak içinde İngiltere'nin güvenilirliğini zedelediğini ifade etti. Starmer'ın ofisinden yapılan açıklamada ise Başbakan'ın Healey'in kararını "şaşkınlıkla" karşıladığı ve savunma bütçesinin önümüzdeki yıl artırılacağı sözü verildiği belirtildi. Ancak Healey'in bu sözlere ikna olmadığı ve istifasının geri alınamaz olduğu kaydedildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Healey'in istifası, Avrupa genelinde savunma harcamalarının artırılması yönündeki baskıların arttığı bir döneme denk geldi. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları ve Orta Doğu'daki gerilimler, NATO ülkelerinin savunma bütçelerini gözden geçirmesine yol açmıştı. İngiltere, 2024'te savunma harcamalarını GSYİH'nin yüzde 2,3'üne çıkarmayı planlamış ancak bu oranın yetersiz olduğu yönünde eleştiriler vardı. Healey'in istifası, İngiltere'nin NATO'daki liderlik rolünü sorgulatabilir ve özellikle yeni ABD yönetimiyle savunma işbirliğini etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere Savunma Bakanı'nın istifası, Türkiye'nin de üyesi olduğu NATO ittifakının savunma harcamaları konusundaki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Türkiye, NATO'nun yüzde 2 hedefini karşılayan birkaç ülkeden biri olarak elini güçlendirirken, İngiltere'deki bu siyasi kriz, ittifak içinde yük paylaşımı tartışmalarını derinleştirebilir. Öte yandan, Starmer hükümetinin zayıflaması, Türkiye-İngiltere savunma sanayii işbirliği projelerini (Eurofighter Typhoon alımı gibi) olumsuz etkileyebilir. Türkiye, böyle bir durumda alternatif tedarikçilere yönelmek zorunda kalabilir.
