İngiltere Parlamentosu Uluslararası Kalkınma Komitesi Başkanı Sarah Champion, İngiltere'nin Nijerya'ya yönelik güvenlik işbirliği vaadini yerine getirmediğini açıkladı. Champion'a göre, Afrika genelinde artan çatışma, terörizm ve istikrarsızlığa karşı bir set olarak görülen Nijerya'ya verilen destek, beklenmedik yardım kesintileri nedeniyle sekteye uğradı. Bu gelişme, İngiltere'nin küresel güvenlik taahhütleri ile iç bütçe kısıtlamaları arasındaki çelişkiyi gözler önüne seriyor.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere, uzun yıllardır Nijerya'yı Afrika'daki istikrarın kilit taşı olarak görüyor. Boko Haram ve ISWAP gibi terör örgütleriyle mücadelede Nijerya ordusuna eğitim, istihbarat paylaşımı ve lojistik destek sağlayan Londra, bu ülkeyi Sahel ve Batı Afrika'ya yayılabilecek radikalizm ve çatışmalara karşı bir tampon bölge olarak değerlendiriyor. 2020'lerin başında, İngiltere hükümeti "karşılıklı ulusal güvenlik" adı altında Nijerya ile savunma ve kalkınma yardımlarını artırma sözü vermişti. Ancak Champion, bu vaadin, Dışişleri Bakanlığı'nın bütçesindeki kesintiler ve Uluslararası Kalkınma Bakanlığı'nın (DFID) Birleşmiş Milletler ve diğer kuruluşlara yaptığı katkıların azaltılması nedeniyle rafa kalktığını belirtiyor. Özellikle 2021'de yardım bütçesinin milli gelirin %0,7'sinden %0,5'e düşürülmesi, birçok programın iptal edilmesine yol açtı. Champion, "Nijerya'daki güvenlik açığı, sadece bu ülkeyi değil, tüm Batı Afrika'yı etkiler. İngiltere'nin buradaki taahhütlerini yerine getirmemesi, bölgede nüfuz kaybına ve terörle mücadelede zafiyete neden olur" diyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Nijerya, Afrika'nın en kalabalık ülkesi ve en büyük ekonomisi. Ülkedeki istikrarsızlık, Sahel'deki kırılgan devletlere sıçrayabilir ve göç dalgalarını tetikleyebilir. İngiltere'nin yanı sıra Fransa ve ABD de bölgede güvenlik çıkarlarına sahip. Fransa'nın Mali ve Burkina Faso'dan asker çekmesi, Nijerya'nın önemini daha da artırdı. İngiltere'nin yardım kesintileri, Çin ve Rusya'nın Afrika'daki etkisini artırma çabalarına karşı Batı'nın elini zayıflatabilir. Ayrıca, İngiltere'nin Nijerya'daki insani yardım programları, milyonlarca yerinden edilmiş kişiye gıda, sağlık ve eğitim desteği sağlıyordu. Kesintiler, bu alanda da ciddi sonuçlar doğurabilir. Champion, parlamentoda yaptığı konuşmada, hükümetin "güvenlik ve kalkınma arasındaki bağı göz ardı ettiğini" vurguladı. İngiltere'nin Nijerya'daki askeri eğitim misyonları da bu kesintilerden etkilendi; bazı programlar askıya alındı veya küçültüldü.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin Nijerya güvenlik taahhütlerini yerine getirmemesi, Afrika'daki güç dengelerini etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Afrika'da askeri eğitim, insani yardım ve ekonomik yatırımlarla etkinliğini artırıyor. Nijerya, Türkiye'nin Afrika açılımında önemli bir ortak; iki ülke arasında savunma sanayii işbirliği ve ticaret anlaşmaları mevcut. Batı'nın bölgedeki taahhütlerini azaltması, Türkiye'ye stratejik alan açabilir. Ancak artan istikrarsızlık, Türk yatırımları ve bölgesel güvenlik için risk oluşturur. Türkiye, Nijerya ile ilişkilerini derinleştirirken, terörle mücadelede işbirliğini güçlendirmeli ve insani yardım projeleriyle bölgede istikrara katkı sağlamalı.
