İngiltere, Birinci Dünya Savaşı sırasında Mısır'dan topladığı yüz binlerce işçiye verdiği sözleri tutmadı ve bu işçilerin aileleri bugün hâlâ tazminat bekliyor. Mısırlı tarihçiler ve insan hakları savunucuları, Londra yönetiminin bu tarihsel sorumluluğu üstlenmesi gerektiğini vurguluyor. Savaş sırasında İngiliz ordusu, Mısır'dan yaklaşık 1,5 milyon işçiyi çalıştırdı; bu kişiler cephane taşıma, siper kazma ve lojistik destek gibi kritik görevler üstlendi. Ancak savaş sonunda birçok işçi söz verilen ücreti alamadı, yaralanan veya hayatını kaybedenlerin ailelerine herhangi bir tazminat ödenmedi.
Gelişmenin arka planı: Unutulmuş bir sömürge mirası
İngiliz sömürge yönetimi, 1914-1918 yılları arasında Mısır halkını zorunlu çalışma kamplarında topladı. Özellikle Sina Çölü ve Filistin cephesinde görev yapan bu işçiler, İngiliz askerleri kadar olmasa da önemli kayıplar verdi. Tarihsel kayıtlara göre, en az 50 bin Mısırlı işçi savaş sırasında hayatını kaybetti. Ancak İngiliz hükümeti, bu kayıpları resmi olarak tanımıyor ve tazminat ödemeyi reddediyor.
Mısırlı aktivistler, İngiltere'nin 1920'lerde Hindistan ve Kenya gibi diğer sömürgelerdeki benzer mağduriyetler için tazminat ödediğini, ancak Mısır'ı görmezden geldiğini belirtiyor. Özellikle 2019 yılında yayımlanan bir araştırma, İngiliz arşivlerinde Mısırlı işçilere yapılan ödemelerin kayıtlarının silindiğini ortaya koydu. Bu durum, tarihsel adalet talebini daha da güçlendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu konu, sadece Mısır'ı ilgilendiren bir mesele değil. Benzer şekilde, I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere tarafından kullanılan diğer sömürge işçileri de haklarını arıyor. Özellikle Kenya, Uganda ve Sudan'dan gelen işçilerin aileleri, İngiltere'ye karşı tazminat davaları açtı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, sömürge dönemi suçlarının tazminatını gündemine almış durumda. İngiltere'nin bu konuda atacağı adımlar, diğer eski sömürge ülkelerle ilişkilerini de etkileyecek.
Analistler, Londra'nın bu tazminatları ödemesinin, Orta Doğu'da artan güvensizliği azaltabileceğini düşünüyor. Mısır, bölgedeki en önemli müttefiklerden biri olarak, İngiltere'den bu konuda daha somut adımlar bekliyor. Ancak İngiltere Başbakanı, geçmişte bu tür tazminat çağrılarına temkinli yaklaştı; "Geçmişi değiştiremeyiz, ancak geleceğe odaklanmalıyız" söylemini kullandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, I. Dünya Savaşı'nda İngiltere'ye karşı savaşan Osmanlı İmparatorluğu'nun mirasçısı olarak bu gelişmeyi yakından izliyor. Mısırlı işçilerin tazminat talebi, sömürgecilik tarihini sorgulatan bir örnek teşkil ediyor. Ankara, sömürge geçmişinin eleştirilmesini genel olarak desteklemekle birlikte, bu spesifik konuya doğrudan müdahil değil. Ancak Türkiye'nin, Filistin ve Sina cephesinde Osmanlı askerleriyle birlikte savaşan Mısırlı işçilerin hikâyesinin bilinmesi, iki ülke arasındaki tarihsel bağları güçlendirebilir. Bölgesel düzeyde, tazminat ödemeleri, İngiltere'nin Orta Doğu'daki nüfuzunu sorgulatan bir emsal oluşturabilir. Bu durum, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik konumunu dolaylı olarak etkileyebilir.
