İngiltere'de konut fiyat artışı, yükselen mortgage faizleri nedeniyle yarı yarıya azaldı. Nationwide Konut Fiyat Endeksi'ne göre, Eylül ayında ortalama konut fiyatı bir önceki aya göre %0,2 düşerek 274.251 sterline geriledi. Yıllık bazda artış ise Ağustos'taki %3,1 seviyesinden Eylül'de %1,5'e indi. Bu, son iki yılın en düşük yıllık artış oranı olarak kaydedildi.
Gelişmenin Arka Planı: Faiz Artışları ve Mortgage Piyasası
İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) enflasyonla mücadele kapsamında politika faizini yükseltmesi, mortgage faizlerini tarihsel olarak yüksek seviyelere taşıdı. İki yıllık sabit mortgage faizleri %6'nın üzerine çıkarak 2008 krizi sonrası en yüksek seviyeye ulaştı. Bu durum, özellikle ilk kez ev alacaklar için aylık geri ödemeleri ciddi şekilde artırdı ve talebi frenledi.
Nationwide Başekonomisti Robert Gardner, yaptığı açıklamada, "Konut fiyatlarındaki yavaşlama, borçlanma maliyetlerindeki artışın doğrudan bir yansıması. Hanehalkı bütçeleri üzerindeki baskı, özellikle yüksek kredi kullanan kesimlerde alım gücünü zayıflattı" dedi. Gardner, arz tarafında ise konut üretiminin sınırlı kaldığını, bunun da fiyatlardaki düşüşü sınırladığını ekledi.
İngiltere'de konut piyasası, pandemi sonrası dönemde hızlı bir yükseliş göstermiş, ancak 2022'den itibaren faiz artırımları ve yaşam maliyeti kriziyle ivme kaybetmişti. Eylül verileri, piyasanın soğumaya devam ettiğini ancak sert bir çöküş yaşanmadığını gösteriyor. Uzmanlar, faiz indirimlerinin gecikmesi halinde fiyatların birkaç ay daha yatay seyredebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki yavaşlama, küresel konut piyasalarındaki genel eğilimle örtüşüyor. ABD, Euro Bölgesi ve Kanada'da da merkez bankalarının sıkı para politikaları konut talebini azalttı. Ancak İngiltere, yüksek enflasyon ve Brexit sonrası işgücü sıkıntıları nedeniyle diğer gelişmiş ekonomilere kıyasla daha kırılgan bir görünüm sergiliyor. Konut fiyatlarındaki düşüş, hanehalkı servetinde azalmaya yol açarak tüketim harcamalarını olumsuz etkileyebilir ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir.
Öte yandan, kira piyasasında arz yetersizliği nedeniyle fiyatlar artmaya devam ediyor. Bu durum, ev sahibi olma hayali kuran genç nesil için tabloyu daha da zorlaştırıyor. Hükümetin konut arzını artırmaya yönelik planları ise kısa vadede etkili olamayacak gibi görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki konut piyasasındaki yavaşlama, Türkiye'yi doğrudan etkilememekle birlikte, küresel faiz ortamı ve sermaye akımları üzerinden dolaylı yansımaları olabilir. İngiltere Merkez Bankası'nın sıkı politikası, gelişmekte olan ülkelere yönelen portföy yatırımlarını sınırlayarak Türkiye gibi ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, İngiltere'deki ekonomik yavaşlama, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarlarından biri olan AB'yi de etkileyerek dolaylı ticaret kanallarıyla Türk ekonomisine zarar verebilir. Konut sektörü açısından ise Türkiye'deki yüksek enflasyon ve faizler nedeniyle benzer bir soğuma yaşanıyor; ancak yabancı alıcılar için TL'nin değer kaybı cazip olmaya devam ediyor.
