İngiltere, dünyanın en büyük ikinci yağmur ormanı olan Kongo Havzası'ndaki koruma projelerine sağladığı on milyonlarca sterlinlik finansmanı durdurdu. Carbon Brief'in haberine göre, İngiltere'nin bu kararı, iklim değişikliğiyle mücadele ve biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik uluslararası taahhütlerle çelişiyor. Söz konusu fon, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki (KDC) yağmur ormanlarının korunması, yerli toplulukların desteklenmesi ve sürdürülebilir kalkınma projelerinde kullanılıyordu.
Gelişmenin arka planı
İngiltere'nin fonları kesme kararı, hükümetin bütçe kesintileri ve önceliklerini yeniden belirlemesiyle ilgili. İngiltere Uluslararası Kalkınma Bakanlığı, kaynakların daha etkili kullanılması gerektiğini savunurken, çevre örgütleri bu kararın iklim hedeflerine zarar vereceğini belirtiyor. Kongo Havzası, dünyanın en büyük karbon yutaklarından biri olarak kabul ediliyor ve bölgedeki ormansızlaşmanın önlenmesi, küresel iklim değişikliğiyle mücadelede kritik öneme sahip. İngiltere'nin bu projelere ayırdığı bütçe, temiz enerji, tarım ve ormancılık gibi alanları kapsıyordu.
Projeler arasında, yasadışı ağaç kesimiyle mücadele, yerli halkların haklarının korunması ve sürdürülebilir geçim kaynaklarının geliştirilmesi yer alıyordu. Fonların kesilmesiyle birlikte bu çalışmaların durma noktasına gelmesi, bölgedeki ormansızlaşma oranlarının artmasına ve karbon emisyonlarının yükselmesine yol açabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Kongo Havzası yağmur ormanları, Amazon'dan sonra dünyanın en büyük ikinci yağmur ormanı olup, 200 milyon tondan fazla karbon depoluyor. Bu bölge, iklim değişikliğiyle mücadelede kilit bir rol oynarken, aynı zamanda binlerce bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapıyor. İngiltere'nin geri çekilmesi, diğer ülkelerin de benzer kararlar almasına neden olabilir. Özellikle gelişmiş ülkelerin, iklim finansmanı taahhütlerini yerine getirmemesi, uluslararası güveni zedeliyor ve küresel iklim hedeflerine ulaşmayı zorlaştırıyor. Bölgedeki yerli topluluklar, fon kesintilerinin en ağır yükünü çeken kesim olacak.
Çevre örgütleri ve Birleşmiş Milletler, bu kararın iklim adaleti ilkelerine aykırı olduğunu vurguluyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti hükümeti, bu fonların yokluğunda orman koruma çalışmalarını sürdürmenin zor olduğunu belirtirken, alternatif finansman kaynakları arayışına girmiş durumda. Bu gelişme, COP28 gibi uluslararası iklim müzakerelerinde tartışma konusu olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer bir iklim fonu kesintisi yaşamamış olsa da, bu gelişme küresel iklim finansmanındaki belirsizlikleri artırmaktadır. Türkiye'nin Orman Genel Müdürlüğü ve iklim politikaları, uluslararası fonlara bağımlı olmasa da, bu tür kesintiler küresel karbon piyasalarını ve iklim taahhütlerini etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika ile artan ekonomik ve diplomatik ilişkileri göz önüne alındığında, Kongo Havzası'ndaki bu tür gelişmeler, Türkiye'nin bölgedeki kalkınma işbirliği fırsatlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, kendi orman varlığını koruma ve iklim değişikliğiyle mücadele çabalarında, uluslararası işbirliklerinin önemini dikkate almalıdır.
